GPTH_Theo chân của sinh viên Công giáo quê nhà, tôi có mặt ở dưới chân cầu Sâng, ven Sông Hạc của thành phố Thanh Hóa lúc gần 8 giờ tối. Thành phố đã lên đèn với đủ mọi loại màu sắc lung linh. Nhưng chỉ cách đô thị phồn hoa đầy ánh sáng đó mấy bước chân thôi là một thế giới khác – một cuộc sống khác. Ở đây cũng có ánh đèn, cũng có điện sáng nhưng thứ ánh sáng đó cho tôi cảm nghiệm hoàn toàn khác. Ánh sáng mờ ảo sau mỗi mái thuyền, ánh sáng lay lắt hắt trên con nước màu đen… Đó là xóm tên Thành Công “mà không thành công” tẹo nào, xóm của những kiếp người “ba chìm bảy nổi” với con sông Hạc, xóm của những cuộc đời lênh đênh…
Xem hình
Những ngôi nhà nổi trên sông…
Đời sinh viên tôi đã được đến với xóm nổi ven sông Hồng, nhà nổi với tôi cũng không phải quá xa lạ. Và khi đến với xóm nổi ven sông Hạc này, có một điều mà tôi buộc phải thú thật: xóm nổi ở đâu cũng giống nhau ở cái nghèo và sự mặc cảm tự ti trong tâm hồn. Con đường dẫn tôi ra với xóm Thành Công nhỏ, tối và trơn trong tiết trời ẩm ướt. Con đường ấy ngắn lắm nhưng lại ngăn cách giữa hai cuộc sống hoàn toàn khác nhau. Bên ngoài con đường ấy là cuộc sống hối hả, tấp nập, ngược xuôi của chốn thị thành. Bên trong con đường ấy, nhịp thời gian như chậm lại, lững lờ như làn nước mùa không giông bão…
Những con thuyền nằm ven sông kia chính là mái ấm che mưa che nắng của các gia đình trong xóm. Nhà nào sang lắm thì thuyền trông chắc chắn, có sơn bao quanh, bên trong có ti vi. Nhà nào nghèo in hằn qua những miếng gỗ đã mủn, con thuyền chông chênh và bạc màu thời gian.
Những “mái nhà” nho nhỏ ấy vừa là chỗ ngủ, vừa là chỗ ăn cơm, vừa là chỗ đun nấu, vừa là chỗ để tắm rửa cho nhiều thế hệ cùng sống chung…Trời quang mây tạnh, mọi sinh hoạt cũng diễn ra êm đềm. Trời mưa, không gian thu hẹp, chật chội…
Chật hẹp đã là một lẽ. Tôi được biết cả xóm bao gồm hai đại gia đình lớn. Thì ra tất cả đều là anh em họ hàng của nhau. Các thế hệ sinh ra nối tiếp nhau gắn bó với sông với nước. Trong họ không có khái niệm cố định, không nghĩ tới có một ngày sẽ lên bờ…Bên ngoài con đường ấy có lẽ “không có chỗ cho dân chài”. Họ sợ sẽ tổn thương, sợ bị người đời nhìn bằng con mắt khác. Và thế là cuộc đời vẫn luôn điệp khúc quanh quẩn bên con thuyền, bên dòng sông nước đã đổi màu.
Nhưng có lẽ cái cảnh sông nước trôi nổi, những con thuyền tách rời nhau quá…nên cái tình của người sông nước cũng có phần “tách rời”. “Nhà nào biết nhà đó thôi, mình chẳng bao giờ sang thuyền nhà ai ngồi chơi cả. Buổi tối ăn cơm xong, cả nhà xem ti vi một tẹo rồi đi ngủ thôi. Cả ngày bận rộn rồi…” Anh Nguyễn Văn Hải 36 tuổi, chia sẻ với tôi.
Người dân trong xóm thì đa ngành đa nghề lắm. Người thì làm đạp xe ba gác, người thì làm thuê, người thì đi chợ, kẻ thì chài lưới trên sông…Những nghề tay chân cùng một cuộc sống lam lũ, không cố định đã hình thành trong những con người ấy một nỗi mặc cảm...
Ánh đèn muộn…
Có thể tôi sinh ra cũng là một vùng quê nghèo nên những người lao động với tôi đáng quí lắm. Nhưng không chỉ riêng tôi có những cảm nhận đó. Tôi cùng các bạn sinh viên đang có mặt ở đây nhờ sáng kiến của cha Giuse Nghiêm Văn Sơn cùng nhóm “Chia sẻ cuộc sống và Nụ cười”. Xóm Thành Công có rất nhiều bà con là người Công giáo (Giáo họ An Lộc). Người Công giáo là một cộng đoàn đoàn kết luôn có sợi dây liên kết vô hình và mạnh mẽ. Dân chài lưới cũng là đối tượng được Giáo hội yêu quí hơn cả…
Nhóm “Chia sẻ cuộc sống và Nụ cười”, ngoài công việc phát cháo từ thiện mỗi sáng thứ Bảy ở bệnh viện và Trung tâm nuôi mồ côi, tàn tất, người già neo đơn, Nhóm còn mong muốn được đồng hành cùng với người dân chài lưới, trôi nổi trên sông. Đồng hành là mục đích lớn nhất. Đồng hành tức là tôn trọng những số phận lênh đênh đó, đồng hành là luôn bên cạnh dù cho có giông tố…Nhóm muốn bằng những hành động tích cực, bằng thái độ chân thành để xóa bỏ phần nào những gánh nặng về mặc cảm và xa cách của người dân xóm nổi. Và cũng là thêm một sợi dây cột cho những con thuyền kia không trôi về bờ sông nào nữa…
Bên cạnh ý nghĩa đồng hành, “Nhóm Chia sẻ cuộc sống và Nụ cười” cũng mong muốn tư vấn, định hướng nghề nghiệp cho họ. Tìm hiểu xem những em nào có hoàn cảnh khó khăn không đi học được, để tìm cách kiếm học bổng giúp các em được đến trường. Anh Phêrô Vũ ngọc Sơn là một thành viên tích cực của Nhóm. Anh cũng là một doanh nhân. Tuy bước ra từ thế giới hào nhoáng bên kia con đường, nhưng anh vẫn luôn trăn trở cho những người dân xóm nổi. Anh tôn trọng họ và cũng rất sợ những việc làm tốt của mình mà nếu không khéo léo dễ gây thêm sự tự ti cho những con người vốn rất nhạy cảm này. Anh lên từng thuyền, trò chuyện với từng người, đặc biệt là các bạn trẻ, các em nhỏ. “Mình phải hiểu họ thì mới giúp được họ em ạ”. Tôi phục cái cách anh nói chuyện với một cậu thanh niên. Anh hỏi về nghề nghiệp, anh hỏi về dự định tương lai…và anh cũng đưa ra định hướng như một lựa chọn. Đôi khi chỉ một tấm lòng như thế cũng đủ xóa đi rất nhiều những bức tường ngăn cách…
Bên cạnh anh Sơn là các bạn sinh viên Công giáo quê nhà. Các bạn rất hào hứng với kế hoạch “Xóa mù chữ” cho dân trong xóm. Xóa mù chữ và dạy thêm cho các em nhỏ là một kế hoạch hay và cần thời gian. Chỉ khi nào xóa được sự mặc cảm, tự ti và phá được bức tường ngăn cách của dân chài với thế giới bên ngoài, “xóa mù chữ” mới có thể có được kết quả tốt hơn…
Một tuần ba buổi tối, các bạn sinh viên đến từng thuyền, trò chuyện, dạy học cho những người chưa được đi học, dạy kèm cho các em nhỏ, dạy học cho các em có hoàn cảnh khó khăn không được đến trường, khích lệ tinh thần và định hướng tương lai…
Xóm nổi giờ đây không còn lặng im mỗi khi tối về…Những ánh đèn được bật lên, những tiếng cười, tiếng hát trong trẻo của đám con nít vang lên phá vỡ màn tối u tịch vốn có. Giọng hát trong trẻo ngây thơ của trẻ thơ đủ làm sống dậy một cuộc sống bình thường…
Tôi ngồi đó cảm nhận sự thay đổi của trước và sau khi Nhóm chúng tôi đến. Có tiếng gì đó như đang cựa mình dậy, có một cuộc sống đang thay màu mới…
Bên cạnh tôi đây, người bố trẻ ngồi đầu con thuyền, ấm trà còn nóng, điếu cày còn nghi ngút khói…Và đôi mắt anh mơ màng nhìn lên bờ…Hai đứa con yêu quí của anh đang tập đọc, tập viết…Ánh đèn phả vào đôi mắt anh, long lanh như niềm mơ ước… “Đời bố mẹ không được ăn học rồi, cố lên các con nhé, dù thế nào bố cũng cho các con ăn học thành người…”
Tiểu Yến
Xem hình
Những ngôi nhà nổi trên sông…
 |
Những con thuyền nằm ven sông kia chính là mái ấm che mưa che nắng của các gia đình trong xóm. Nhà nào sang lắm thì thuyền trông chắc chắn, có sơn bao quanh, bên trong có ti vi. Nhà nào nghèo in hằn qua những miếng gỗ đã mủn, con thuyền chông chênh và bạc màu thời gian.
Những “mái nhà” nho nhỏ ấy vừa là chỗ ngủ, vừa là chỗ ăn cơm, vừa là chỗ đun nấu, vừa là chỗ để tắm rửa cho nhiều thế hệ cùng sống chung…Trời quang mây tạnh, mọi sinh hoạt cũng diễn ra êm đềm. Trời mưa, không gian thu hẹp, chật chội…
Chật hẹp đã là một lẽ. Tôi được biết cả xóm bao gồm hai đại gia đình lớn. Thì ra tất cả đều là anh em họ hàng của nhau. Các thế hệ sinh ra nối tiếp nhau gắn bó với sông với nước. Trong họ không có khái niệm cố định, không nghĩ tới có một ngày sẽ lên bờ…Bên ngoài con đường ấy có lẽ “không có chỗ cho dân chài”. Họ sợ sẽ tổn thương, sợ bị người đời nhìn bằng con mắt khác. Và thế là cuộc đời vẫn luôn điệp khúc quanh quẩn bên con thuyền, bên dòng sông nước đã đổi màu.
Nhưng có lẽ cái cảnh sông nước trôi nổi, những con thuyền tách rời nhau quá…nên cái tình của người sông nước cũng có phần “tách rời”. “Nhà nào biết nhà đó thôi, mình chẳng bao giờ sang thuyền nhà ai ngồi chơi cả. Buổi tối ăn cơm xong, cả nhà xem ti vi một tẹo rồi đi ngủ thôi. Cả ngày bận rộn rồi…” Anh Nguyễn Văn Hải 36 tuổi, chia sẻ với tôi.
 |
Ánh đèn muộn…
Có thể tôi sinh ra cũng là một vùng quê nghèo nên những người lao động với tôi đáng quí lắm. Nhưng không chỉ riêng tôi có những cảm nhận đó. Tôi cùng các bạn sinh viên đang có mặt ở đây nhờ sáng kiến của cha Giuse Nghiêm Văn Sơn cùng nhóm “Chia sẻ cuộc sống và Nụ cười”. Xóm Thành Công có rất nhiều bà con là người Công giáo (Giáo họ An Lộc). Người Công giáo là một cộng đoàn đoàn kết luôn có sợi dây liên kết vô hình và mạnh mẽ. Dân chài lưới cũng là đối tượng được Giáo hội yêu quí hơn cả…
Nhóm “Chia sẻ cuộc sống và Nụ cười”, ngoài công việc phát cháo từ thiện mỗi sáng thứ Bảy ở bệnh viện và Trung tâm nuôi mồ côi, tàn tất, người già neo đơn, Nhóm còn mong muốn được đồng hành cùng với người dân chài lưới, trôi nổi trên sông. Đồng hành là mục đích lớn nhất. Đồng hành tức là tôn trọng những số phận lênh đênh đó, đồng hành là luôn bên cạnh dù cho có giông tố…Nhóm muốn bằng những hành động tích cực, bằng thái độ chân thành để xóa bỏ phần nào những gánh nặng về mặc cảm và xa cách của người dân xóm nổi. Và cũng là thêm một sợi dây cột cho những con thuyền kia không trôi về bờ sông nào nữa…
Bên cạnh ý nghĩa đồng hành, “Nhóm Chia sẻ cuộc sống và Nụ cười” cũng mong muốn tư vấn, định hướng nghề nghiệp cho họ. Tìm hiểu xem những em nào có hoàn cảnh khó khăn không đi học được, để tìm cách kiếm học bổng giúp các em được đến trường. Anh Phêrô Vũ ngọc Sơn là một thành viên tích cực của Nhóm. Anh cũng là một doanh nhân. Tuy bước ra từ thế giới hào nhoáng bên kia con đường, nhưng anh vẫn luôn trăn trở cho những người dân xóm nổi. Anh tôn trọng họ và cũng rất sợ những việc làm tốt của mình mà nếu không khéo léo dễ gây thêm sự tự ti cho những con người vốn rất nhạy cảm này. Anh lên từng thuyền, trò chuyện với từng người, đặc biệt là các bạn trẻ, các em nhỏ. “Mình phải hiểu họ thì mới giúp được họ em ạ”. Tôi phục cái cách anh nói chuyện với một cậu thanh niên. Anh hỏi về nghề nghiệp, anh hỏi về dự định tương lai…và anh cũng đưa ra định hướng như một lựa chọn. Đôi khi chỉ một tấm lòng như thế cũng đủ xóa đi rất nhiều những bức tường ngăn cách…
 |
Một tuần ba buổi tối, các bạn sinh viên đến từng thuyền, trò chuyện, dạy học cho những người chưa được đi học, dạy kèm cho các em nhỏ, dạy học cho các em có hoàn cảnh khó khăn không được đến trường, khích lệ tinh thần và định hướng tương lai…
Xóm nổi giờ đây không còn lặng im mỗi khi tối về…Những ánh đèn được bật lên, những tiếng cười, tiếng hát trong trẻo của đám con nít vang lên phá vỡ màn tối u tịch vốn có. Giọng hát trong trẻo ngây thơ của trẻ thơ đủ làm sống dậy một cuộc sống bình thường…
Tôi ngồi đó cảm nhận sự thay đổi của trước và sau khi Nhóm chúng tôi đến. Có tiếng gì đó như đang cựa mình dậy, có một cuộc sống đang thay màu mới…
Bên cạnh tôi đây, người bố trẻ ngồi đầu con thuyền, ấm trà còn nóng, điếu cày còn nghi ngút khói…Và đôi mắt anh mơ màng nhìn lên bờ…Hai đứa con yêu quí của anh đang tập đọc, tập viết…Ánh đèn phả vào đôi mắt anh, long lanh như niềm mơ ước… “Đời bố mẹ không được ăn học rồi, cố lên các con nhé, dù thế nào bố cũng cho các con ăn học thành người…”
Tiểu Yến