Trên “Blog” của hãng tin CathNews gần đây có cuộc tranh luận về linh đạo giới trẻ, hay chính xác hơn, về linh đạo Thế Hệ Y. Đây là thế hệ những người sinh khoảng từ giữa thập niên 1970 tới đầu thập niên 2000. Người ta còn gọi họ là Thế Hệ Thiên Niên Kỷ, Thế Hệ Tiếp Theo, hay Thế Hệ Liên Mạng. Khỏi nói, thế hệ này hiện là “mối lo” của các bậc phụ huynh nói riêng và của cả xã hội nói chung. Giáo Hội cũng cùng chung một mối lo ấy. Rất nhiều phong trào trong Giáo Hội đã được liên tiếp tổ chức làm môi trường sống đạo, thực hành đạo và cả truyền đạo cho giới trẻ. Nhất là dưới thời Đức Gioan Phaolô II, linh đạo giới trẻ đã được đặt lên hàng đầu, với sáng kiến lịch sử bắt đầu từ năm 1985: Ngày Giới Trẻ Thế Giới, được gợi hứng bởi Năm Tuổi Trẻ Quốc Tế do Liên Hiệp Quốc tổ chức vào năm 1985.
Ngày Giới Trẻ Thế Giới
Thực ra, ý niệm Ngày Giới Trẻ Thế Giới có nguồn gốc trước đó nhiều, ít nhất cũng từ ngày vị linh mục trẻ Woityla, lúc còn là tuyên úy tại Krakow, Ba Lan, tụ họp bạn bè của mình thành nhóm Srodowisko để khai phá các động lực bản thân và ơn gọi của tuổi thiếu niên và đầu đời trưởng thành. Hạn từ Srodowisko là do chính cha Wojtyla sáng chế, được nhiều người cho là rất khó phiên dịch. Có người dịch là “môi trường” nhưng bản thân Đức Gioan Phaolô II thích dịch là “lãnh vực” (milieu) vì có nghĩa nhân bản hơn. Nó là sự kết hợp của một số tổ chức được cha Wojtyla thành lập cho giới trẻ và những người mới lập gia đình. Hai trong số những tổ chức đầu tiên này mang tên Rodzinka, hay “tiểu gia đình”, và Paczka, hay “gói” hoặc “lô”. Hình thức Srodowisko nghiêng về những cuộc thảo luận trí thức. Giới trẻ và các nhà trí thức được mời gọi tham dự những cuộc đi chơi xa. Nhiều người nhất trí rằng chính kinh nghiệm này đã lên khuôn các ý niệm và thừa tác vụ của Karol Wojtyla lúc còn là linh mục, rồi giám mục và sau cùng giáo hoàng.
Ngài đã diễn dịch thừa tác vụ ấy một cách công khai nhân dịp gặp gỡ giới trẻ vào ngày Lễ Lá năm 1985 tại Rôma qua tông thư “Gửi Giới Trẻ Thế Giới”, một tông thư pha trộn cả hoài niệm và bảo khuyên lẫn phương thức hiện tượng luận mà ngài nắm rất vững đối với bất cứ điều gì nhân bản. Người ta vẫn coi cuộc gặp gỡ giới trẻ năm 1985, qui tụ 300,000 người, là Ngày Giới Trẻ Thế Giới đầu tiên. Kể từ ngày ấy cho tới năm 2008 là năm có Ngày Giới Trẻ Thế Giới tại Sydney, Úc, gần 14 triệu bạn trẻ khắp thế giới đã tìm về gặp gỡ nhau gần một tuần lễ để ca hát, cầu nguyện, kết tình thân ái, củng cố và làm chứng cho đức tin Công Giáo. Nếu tính cả con số các bạn trẻ tham gia các ngày giới trẻ hàng năm tại các giáo phận khắp thế giới, và các bạn trẻ khắp thế giới “thông công” với các bạn trẻ đích thân tìm về gặp gỡ nhau nhân các Ngày Giới Trẻ Thế Giới, thì con số kia hẳn phải lên rất cao. “Con đường dài nội ngoại tâm” này, như kiểu nói của Đức Bênêđíctô XVI, hẳn đã và đang đưa nhiều người trẻ tìm về với Giáo Hội và giúp họ lên đường truyền bá Tin Mừng, ít nhất cho Thế Hệ Y mà phần lớn họ thuộc về.
Tổ chức Ngày Giới Trẻ Thế Giới là một biến cố lớn có tầm quốc tế và do đó khá hao tốn nhân lực và vật lực, nếu không nhằm ích lợi về lâu về dài, các vị lãnh đạo Giáo Hội, cả trung ương lẫn địa phương, chắc chắn không bao giờ nghĩ tới. Thành quả của Ngày Giới Trẻ Thế Giới năm 2008 đã được nhiều người nhìn nhận. Tuy nhiên, trước Ngày Giới Trẻ Thế Giới 2011 tại Madrid, có người lên tiếng cho rằng hình như Giáo Hội quá chú trọng tới giới trẻ mà quên mất các giới khác.
Quá phí phạm vào tuổi trẻ
Mark Johnson, hiện đang giảng dạy môn Nghiên Cứu Tôn Giáo tại Đại Học Sydney (1), chẳng hạn, ngày 6 tháng 4 vừa qua, có viết một bài tựa là “Chủ nghĩa Phúc Âm bị phí phạm vào giới trẻ” (Evangelism wasted on the young). Johnson bảo ông lo ngại trước hiện tượng người ta đang quá nhấn mạnh đến việc lôi cuốn ‘giới trẻ’ tới nhà thờ mà quên mất những người ‘có tuổi’ vốn siêng năng giữ việc thờ phượng. Ông tự hỏi có phải chúng ta đang bị lôi cuốn vào cái thứ triết lý sống của thị trường trong đó, chỉ có ‘tuổi trẻ’ mới lôi cuốn mà thôi, còn người ‘có tuổi’ thì cho ra bên lề, chỉ có ‘tuổi trẻ’ mới nói lên sinh khí của định chế, chứ người ‘có tuổi’ chỉ là dấu chỉ sự mục rữa của định chế. Phải chăng chúng ta đang bị rù quyến vào việc đi tìm cái thứ hấp dẫn của văn hóa đại chúng trong tất cả những nét hời hợt và tàn bạo của nó, như thể mình chỉ còn là những thiếu niên bị đầu độc đến tin rằng tìm sự nổi tiếng bằng bất cứ giá nào chính là lý do duy nhất cho cuộc hiện sinh của mình? Người ta lo lắng tự hỏi: không biết sứ điệp của mình có “sexy” (thu hút giới tính) đủ chưa?
Theo Johnson, những câu hỏi như thế cần được sáng suốt giải đáp. Ông bảo: song song với giới trẻ, các nhóm người khác, những người không mấy trẻ trung, những người 30, 40 hay 50 tuổi, cũng cần được phúc âm hóa bằng cùng một chiến thuật như đã được dùng trong việc khám phá ra nguồi suốn tươi trẻ của định chế.
Về Ngày Giới Trẻ Thế Giới, Johnson hỏi: tại sao lại không có những biến cố tương tự như Ngày Người Có Tuổi Thế Giới? Ngày Người Trung Niên Thế Giới? Ngay cả Ngày Thế Giới Những Người Do Dự Không Muốn Nói Tuổi Thực Của Mình? Ông cho hay: ngoài nguy cơ triết lý sống thị trường nói trên, còn có hai lý do khiến người ta ít chú ý tới việc phúc âm hóa những người trên 30 tuổi, chứ đừng nói những người trên 60 tuổi. Lý do thứ nhất là sự phức tạp trong việc phúc âm hóa những người đã có tư tưởng chín muồi rồi. Điều này không có nghĩa: người lớn tuổi nhất thiết là người khôn ngoan, nhưng chỉ muốn nói rằng kinh nghiệm sống đã khiến họ có những cái nhìn chín muồi hơn. Nhiều vấn đề trước đây dễ dàng giải quyết hay dễ bỏ qua nay được xét lại, nhiều chủ trương cũ bây giờ thành không thoả đáng. Sự chín muồi không cần đến quảng cáo rùm beng hay hứng khởi nhất thời để giải quyết các bất ổn trong đời. Nếu chỉ cần đến quảng cáo rùm beng thì nguyên nền văn hóa chuộng nổi tiếng cũng đã quá đủ để thỏa mãn các nhu cầu vô bổ ấy rồi. Liệu sự toàn vẹn của Phúc Âm có còn đó không nếu bắt chước là đặc điểm trong các cố gắng phúc âm hóa của ta? Chín muồi đòi hỏi ý nghĩa, chứ không hẳn chỉ là những điều chắc nịch hai chiều ráp sẵn và những cái ôm hôn tập thể.
Ý nghĩa ấy đòi có sự mềm dẻo dễ uốn trong phương thức, đòi ta phải chân nhận rằng không thể có thứ một cỡ hay một kích thước mà lại vừa cho mọi người được. Johnson cho rằng cái khuôn mẫu một cỡ vừa cho mọi người ấy rất thích hợp với những khung cảnh hoành tráng như Ngày Giới Trẻ Thế Giới, trong đó ‘người hành hương’ mới được coi là xứng hợp, nghĩa là chỉ những ai xét ra rút được phúc lợi từ việc tham dự này mới được dành cho danh xưng chính thức là ‘người hành hương’. Những tham dự viên được chọn lựa ấy mới phù hợp với khuôn mẫu một cỡ vừa cho mọi người mà họ từng được huấn giáo. Nhưng thử hỏi, khuôn mẫu ấy áp dụng được cho bao nhiêu người trưởng thành? Bao nhiêu người trưởng thành sẵn sàng để mình được lùa (corralled) vào cái vòng khép kín ấy? Cái khuôn mẫu thiếu mềm dẻo ấy không thể đương đầu được với tính đa dạng của người trưởng thành. Dựa vào tính đồng dạng và hoành tráng là giải pháp dễ dãi. Người trưởng thành thật sự không dễ bảo một cách nhất dạng như vậy.
Lý do thứ hai khiến cho người trưởng thành với các đặc tính đa dạng và chín muồi của họ không phải là tập chú của việc phúc âm hóa là: há chúng ta không bị vứt bỏ, như người ta vứt bỏ đồ hàng để cứu con tầu sắp chìm, chỉ vì sự phức tạp, nhu cầu cần sắc thái, khả năng người trưởng thành không hài lòng với những câu trả lời giáo điều kiểu một cỡ vừa với mọi người đó sao? Há ‘tuổi trẻ’ không những là khuôn mặt lôi cuốn giới tính và sôi nổi của một Kitô Giáo có thể tiếp thị được và đã trở thành hàng hóa mà còn là phương thế để những điều xưa coi là chắc nịch nay có thể đóng gói lại cho bóng bẩy sáng loáng đó sao? Những lời xưa cũ được những người trẻ xinh tươi nói ra? Johnson bảo: nếu việc tập chú vào ‘tuổi trẻ’ hiện nay là triệu chứng của việc cả định chế bác bỏ những điều đã gầy dựng, coi chúng như lạc hướng, bất chính thống thì điều này cần phải được thách thức. Đơn giản, không những vì những người bị làm ngơ và vứt bỏ kia vẫn là thành viên của Dân Chúa giống hệt các khuôn mẫu sáng chói mới đang được đẩy lên sân khấu chính, mà còn vì chính ‘tuổi trẻ’ cũng không được nhìn trong sự phức tạp riêng của họ, trong cái giá trị và đa dạng nội tại có tính cá thể của họ. Họ chỉ là một phương tiện để cổ vũ quan điểm của một ai đó.
Johnson cho rằng các Phúc Âm cho ta một Chúa Giêsu luôn tích cực cam kết với từng người, với tính đa dạng của từng người. Phúc Âm Gioan công bố rằng: trong nhà Chúa Cha, có rất nhiều chỗ ở, chứ không phải chỉ có một nơi đóng kín. Mỗi người chúng ta, già hay trẻ, đều có giá trị riêng. Tính toàn vẹn của việc phúc âm hóa đòi phải nhìn nhận giá trị từng người và tìm cách nói về nó.
Phản bác
Nhận định trên đây của Johnson về Ngày Giới Trẻ Thế Giới rõ ràng có tính cường điệu, nếu không muốn nói là sai lầm. Một độc giả từ Warrnambool, thuộc tiểu bang Victoria cho biết: tuổi được khuyến cáo tham dự Ngày Giới Trẻ Thế Giới là từ 15 tới 35, nhưng có những cụ già 80 tuổi, những em bé sơ sinh và người trung niên, cũng đã hăng hái tham dự. Mặt khác, Giáo Hội không tìm người trẻ để “thu hút giới tính”, nhưng vì họ là thành phần “sinh tử” của cộng đồng Kitô Giáo, giống bất cứ thành viên nào thuộc bất cứ lớp tuổi nào. Chính nghĩa của những người từ 30 tuổi trở lên dĩ nhiên không được lãng quên, nhưng lấy đó làm cớ để công kích diễn trình phúc âm hóa là điều không nên.
John Lim ở Canberra thì cho rằng Ngày Giới Trẻ Thế Giới là một biến cố có tính hoàn cầu tương tự như Giải Túc Cầu Thế Giới và Thế Vận Hội. Tuy không tham dự, nhưng ông ý thức rõ về nó. Tuy không về Sydney để chào đón Đức Giáo Hoàng, nhưng, giống như mọi người ‘có tuổi’ khác trong giáo xứ, ông vui hưởng các biến cố chuẩn bị cho ngày đó. Cảm nghiệm được ‘tái phúc âm hóa’ của ông đã đến nhờ cái năng lực trẻ trung và đức tin nồng ấm được hàng trăm nghìn khách hành hương phát biểu khi được chào đón tại cộng đoàn giáo xứ. Theo ông, vứt bỏ cái não trạng “còn tôi thì sao?” phải là bước đầu tiên hướng tới diễn trình phúc âm hóa. Thay vào đó, hãy hân hoan với những người mừng vui trong Chúa và chúc phúc cho hạnh phúc của họ cũng như biết ơn vì những phúc lành nhận được! Ông Lim cũng cho rằng vẫn có những sinh hoạt dành sẵn cho những người ‘có tư tưởng chín muồi’ như các buổi cấm phòng có hướng dẫn, phong trào Cursillo, Gặp Gỡ Hôn Nhân (Marriage Encounter) và nhiều phong trào khác. Không hoành tráng như Ngày Giới Trẻ Thế Giới, nhưng cũng hữu hiệu và phong phú không kém.
Một người từ Melbourne, ký tên Mikayla, cho rằng Johnson tố cáo tuổi trẻ thiếu sắc thái trí thức vì họ thiếu kinh nghiệm của người lớn tuổi. Đã đành kinh nghiệm là thầy dạy vĩ đại, nhưng điều ấy không nhất thiết có nghĩa là tuổi trẻ nông cạn, hời hợt, thiếu cái sâu sắc trí thức. Theo Mikayla, Giáo Hội đúng khi tăng cường năng lực vào việc phúc âm hóa tuổi trẻ, vì những người này thường là những người hay bị lãng quên nhất bởi chính những người đáng lý ra phải là các các nhà lãnh đạo thiêng liêng của họ, ông muốn nói tới các bậc cha mẹ. Khá nhiều người Công Giáo có tuổi đã xa rời việc sống đạo hay hướng dẫn đức tin cho con cái mình. Kết quả là hiện nay một tỷ số khá cao các thiếu niên không coi mình thuộc bất cứ tôn giáo nào, mà chỉ là những người đi tìm chân lý và một điều gì đó để tin. Đó quả là một lãnh vực hàng đầu để ta tập chú việc phúc âm hóa vào, nhất nữa vì tuổi trẻ thường còn là nạn nhân của ảnh hưởng tai hại do chủ nghĩa thế tục hiện đại tạo ra. Những người lớn lạc xa Giáo Hội không hẳn bị lãng quên. Các chiến dịch như “ Đem Người Công Giáo Trở Về ” (Catholics Come Home) là để dành cho họ, đây là một phong trào lớn trên truyền thông Mỹ (2) và cả Úc nữa.
Mikayla nhận xét thêm: điều kỳ cục là Johnson cho rằng người trẻ bị sử dụng để lôi cuốn tính đáng tin (cred), nhưng lại cho hay: họ thường là nạn nhân của những câu trả lời giáo điều ngây thơ. Vậy họ là những nhà cực cấp tiến hay cực bảo thủ đây? Đàng khác, sau khi dành nhiều thì giờ chỉ trích giới trẻ, Johnson quay qua chỉ trích Giáo Hội định chế, đã thất bại không nhận thức được tính đa dạng và tính cá thể của tuổi trẻ.
Mikayla cho hay đã tham dự Ngày Giới Trẻ Thế Giới và nhóm của ông (bà?) gồm bất cứ ai muốn tham dự, bất kể là người năng dự Thánh Lễ, người không tham dự Thánh Lễ hay người ngoài Công Giáo. Trong nhóm, có học sinh trung học, sinh viên đại học, sinh viên chuẩn bị tiến sĩ, một giáo sư tiến sĩ, một số công nhân, một tu sĩ Phansinh khổ tu, và một linh mục Dòng Đa Minh. Mỗi người tự chọn các buổi nói chuyện, cũng như các buổi cầu nguyện mình ưa thích. Có người tham dự các buổi Thần Học Thân Xác của Đức Gioan Phaolô II. Có người tham dự các buổi nói chuyện về đặc sủng của Viện Siena. Có người im lặng cảm nghiệm việc tôn thờ Thánh Thể. Không hề có chuyện “một cỡ vừa cho hết mọi người”, mà là phản ảnh lịch sử và sự đa dạng phong phú của Giáo Hội, trong đó có cả nghi lễ Đông Phương. Xem ra, Johnson không hề tham dự Ngày Giới Trẻ Thế Giới tại Sydney, nên không thấy thực tại của ngày đó. Thành thực mà nói, các vị giám mục, linh mục và nữ tu, mà Mikayla từng gặp, luôn thừa nhận, công bố và bênh vực giá trị và phẩm giá nội tại của ông (bà?). Các vị hết sức kính trọng việc tìm kiếm chân lý của Mikayla, không bao giờ “ban phát” những câu trả lời hai chiều có sẵn và những cái ôm hôn tập thể, trái lại cung cấp cho Mikayla đủ các nguồn bác học và lịch sử khác nhau, nếu cần để nghiên cứu thêm.
Một độc giả khác từ Budgevoi, Tiểu Bang New South Wales, thì nhắc Johnson nhớ lại lịch sử… Trước Thế Chiến II, một trong những tên độc tài tồi tệ nhất từng đưa ra nguyên tắc này: “Ai nắm được tuổi trẻ là nắm được tương lai”. Hắn đã theo đuổi một cách thành công nguyên tắc này với kết quả thảm khốc cho nhân loại: Thế Chiến II. Giáo Hội Công Giáo, nhờ áp dụng nguyên tắc trên tại Âu Châu, nên đang sinh động trở lại tại đó.
Charles Rodrigues, ở Hadfield, Melbourne, thuật lại kinh nghiệm Ngày Giới Trẻ Thế Giới năm 2008: các nhóm người trẻ được mời và ngụ tại các nhà trong giáo xứ của chúng tôi trong Ngày Giới Trẻ Thế Giới ở Úc quả là một làn gió mát mẻ. Họ đến từ Spain, Barbados, Germany và Dubai. Quyền lực Chúa Thánh Thần thấy rất rõ trong cách phát biểu niềm tin của họ ra bên ngoài nhất là trong cách họ cầu nguyện, thông đạt với nhau và tỏ tình yêu cho nhau.
(Còn một kỳ)
(1) Xem VietcatholicNews 18/08/2010, Cuộc Bầu Cử Liên Bang Úc dưới cái nhìn thần học
(2) Xem VietCatholicNews 15/06/2010, Chiến dịch đem Người Công Giáo Trở Về
Ngày Giới Trẻ Thế Giới
Thực ra, ý niệm Ngày Giới Trẻ Thế Giới có nguồn gốc trước đó nhiều, ít nhất cũng từ ngày vị linh mục trẻ Woityla, lúc còn là tuyên úy tại Krakow, Ba Lan, tụ họp bạn bè của mình thành nhóm Srodowisko để khai phá các động lực bản thân và ơn gọi của tuổi thiếu niên và đầu đời trưởng thành. Hạn từ Srodowisko là do chính cha Wojtyla sáng chế, được nhiều người cho là rất khó phiên dịch. Có người dịch là “môi trường” nhưng bản thân Đức Gioan Phaolô II thích dịch là “lãnh vực” (milieu) vì có nghĩa nhân bản hơn. Nó là sự kết hợp của một số tổ chức được cha Wojtyla thành lập cho giới trẻ và những người mới lập gia đình. Hai trong số những tổ chức đầu tiên này mang tên Rodzinka, hay “tiểu gia đình”, và Paczka, hay “gói” hoặc “lô”. Hình thức Srodowisko nghiêng về những cuộc thảo luận trí thức. Giới trẻ và các nhà trí thức được mời gọi tham dự những cuộc đi chơi xa. Nhiều người nhất trí rằng chính kinh nghiệm này đã lên khuôn các ý niệm và thừa tác vụ của Karol Wojtyla lúc còn là linh mục, rồi giám mục và sau cùng giáo hoàng.
Ngài đã diễn dịch thừa tác vụ ấy một cách công khai nhân dịp gặp gỡ giới trẻ vào ngày Lễ Lá năm 1985 tại Rôma qua tông thư “Gửi Giới Trẻ Thế Giới”, một tông thư pha trộn cả hoài niệm và bảo khuyên lẫn phương thức hiện tượng luận mà ngài nắm rất vững đối với bất cứ điều gì nhân bản. Người ta vẫn coi cuộc gặp gỡ giới trẻ năm 1985, qui tụ 300,000 người, là Ngày Giới Trẻ Thế Giới đầu tiên. Kể từ ngày ấy cho tới năm 2008 là năm có Ngày Giới Trẻ Thế Giới tại Sydney, Úc, gần 14 triệu bạn trẻ khắp thế giới đã tìm về gặp gỡ nhau gần một tuần lễ để ca hát, cầu nguyện, kết tình thân ái, củng cố và làm chứng cho đức tin Công Giáo. Nếu tính cả con số các bạn trẻ tham gia các ngày giới trẻ hàng năm tại các giáo phận khắp thế giới, và các bạn trẻ khắp thế giới “thông công” với các bạn trẻ đích thân tìm về gặp gỡ nhau nhân các Ngày Giới Trẻ Thế Giới, thì con số kia hẳn phải lên rất cao. “Con đường dài nội ngoại tâm” này, như kiểu nói của Đức Bênêđíctô XVI, hẳn đã và đang đưa nhiều người trẻ tìm về với Giáo Hội và giúp họ lên đường truyền bá Tin Mừng, ít nhất cho Thế Hệ Y mà phần lớn họ thuộc về.
Tổ chức Ngày Giới Trẻ Thế Giới là một biến cố lớn có tầm quốc tế và do đó khá hao tốn nhân lực và vật lực, nếu không nhằm ích lợi về lâu về dài, các vị lãnh đạo Giáo Hội, cả trung ương lẫn địa phương, chắc chắn không bao giờ nghĩ tới. Thành quả của Ngày Giới Trẻ Thế Giới năm 2008 đã được nhiều người nhìn nhận. Tuy nhiên, trước Ngày Giới Trẻ Thế Giới 2011 tại Madrid, có người lên tiếng cho rằng hình như Giáo Hội quá chú trọng tới giới trẻ mà quên mất các giới khác.
Quá phí phạm vào tuổi trẻ
Mark Johnson, hiện đang giảng dạy môn Nghiên Cứu Tôn Giáo tại Đại Học Sydney (1), chẳng hạn, ngày 6 tháng 4 vừa qua, có viết một bài tựa là “Chủ nghĩa Phúc Âm bị phí phạm vào giới trẻ” (Evangelism wasted on the young). Johnson bảo ông lo ngại trước hiện tượng người ta đang quá nhấn mạnh đến việc lôi cuốn ‘giới trẻ’ tới nhà thờ mà quên mất những người ‘có tuổi’ vốn siêng năng giữ việc thờ phượng. Ông tự hỏi có phải chúng ta đang bị lôi cuốn vào cái thứ triết lý sống của thị trường trong đó, chỉ có ‘tuổi trẻ’ mới lôi cuốn mà thôi, còn người ‘có tuổi’ thì cho ra bên lề, chỉ có ‘tuổi trẻ’ mới nói lên sinh khí của định chế, chứ người ‘có tuổi’ chỉ là dấu chỉ sự mục rữa của định chế. Phải chăng chúng ta đang bị rù quyến vào việc đi tìm cái thứ hấp dẫn của văn hóa đại chúng trong tất cả những nét hời hợt và tàn bạo của nó, như thể mình chỉ còn là những thiếu niên bị đầu độc đến tin rằng tìm sự nổi tiếng bằng bất cứ giá nào chính là lý do duy nhất cho cuộc hiện sinh của mình? Người ta lo lắng tự hỏi: không biết sứ điệp của mình có “sexy” (thu hút giới tính) đủ chưa?
Theo Johnson, những câu hỏi như thế cần được sáng suốt giải đáp. Ông bảo: song song với giới trẻ, các nhóm người khác, những người không mấy trẻ trung, những người 30, 40 hay 50 tuổi, cũng cần được phúc âm hóa bằng cùng một chiến thuật như đã được dùng trong việc khám phá ra nguồi suốn tươi trẻ của định chế.
Về Ngày Giới Trẻ Thế Giới, Johnson hỏi: tại sao lại không có những biến cố tương tự như Ngày Người Có Tuổi Thế Giới? Ngày Người Trung Niên Thế Giới? Ngay cả Ngày Thế Giới Những Người Do Dự Không Muốn Nói Tuổi Thực Của Mình? Ông cho hay: ngoài nguy cơ triết lý sống thị trường nói trên, còn có hai lý do khiến người ta ít chú ý tới việc phúc âm hóa những người trên 30 tuổi, chứ đừng nói những người trên 60 tuổi. Lý do thứ nhất là sự phức tạp trong việc phúc âm hóa những người đã có tư tưởng chín muồi rồi. Điều này không có nghĩa: người lớn tuổi nhất thiết là người khôn ngoan, nhưng chỉ muốn nói rằng kinh nghiệm sống đã khiến họ có những cái nhìn chín muồi hơn. Nhiều vấn đề trước đây dễ dàng giải quyết hay dễ bỏ qua nay được xét lại, nhiều chủ trương cũ bây giờ thành không thoả đáng. Sự chín muồi không cần đến quảng cáo rùm beng hay hứng khởi nhất thời để giải quyết các bất ổn trong đời. Nếu chỉ cần đến quảng cáo rùm beng thì nguyên nền văn hóa chuộng nổi tiếng cũng đã quá đủ để thỏa mãn các nhu cầu vô bổ ấy rồi. Liệu sự toàn vẹn của Phúc Âm có còn đó không nếu bắt chước là đặc điểm trong các cố gắng phúc âm hóa của ta? Chín muồi đòi hỏi ý nghĩa, chứ không hẳn chỉ là những điều chắc nịch hai chiều ráp sẵn và những cái ôm hôn tập thể.
Ý nghĩa ấy đòi có sự mềm dẻo dễ uốn trong phương thức, đòi ta phải chân nhận rằng không thể có thứ một cỡ hay một kích thước mà lại vừa cho mọi người được. Johnson cho rằng cái khuôn mẫu một cỡ vừa cho mọi người ấy rất thích hợp với những khung cảnh hoành tráng như Ngày Giới Trẻ Thế Giới, trong đó ‘người hành hương’ mới được coi là xứng hợp, nghĩa là chỉ những ai xét ra rút được phúc lợi từ việc tham dự này mới được dành cho danh xưng chính thức là ‘người hành hương’. Những tham dự viên được chọn lựa ấy mới phù hợp với khuôn mẫu một cỡ vừa cho mọi người mà họ từng được huấn giáo. Nhưng thử hỏi, khuôn mẫu ấy áp dụng được cho bao nhiêu người trưởng thành? Bao nhiêu người trưởng thành sẵn sàng để mình được lùa (corralled) vào cái vòng khép kín ấy? Cái khuôn mẫu thiếu mềm dẻo ấy không thể đương đầu được với tính đa dạng của người trưởng thành. Dựa vào tính đồng dạng và hoành tráng là giải pháp dễ dãi. Người trưởng thành thật sự không dễ bảo một cách nhất dạng như vậy.
Lý do thứ hai khiến cho người trưởng thành với các đặc tính đa dạng và chín muồi của họ không phải là tập chú của việc phúc âm hóa là: há chúng ta không bị vứt bỏ, như người ta vứt bỏ đồ hàng để cứu con tầu sắp chìm, chỉ vì sự phức tạp, nhu cầu cần sắc thái, khả năng người trưởng thành không hài lòng với những câu trả lời giáo điều kiểu một cỡ vừa với mọi người đó sao? Há ‘tuổi trẻ’ không những là khuôn mặt lôi cuốn giới tính và sôi nổi của một Kitô Giáo có thể tiếp thị được và đã trở thành hàng hóa mà còn là phương thế để những điều xưa coi là chắc nịch nay có thể đóng gói lại cho bóng bẩy sáng loáng đó sao? Những lời xưa cũ được những người trẻ xinh tươi nói ra? Johnson bảo: nếu việc tập chú vào ‘tuổi trẻ’ hiện nay là triệu chứng của việc cả định chế bác bỏ những điều đã gầy dựng, coi chúng như lạc hướng, bất chính thống thì điều này cần phải được thách thức. Đơn giản, không những vì những người bị làm ngơ và vứt bỏ kia vẫn là thành viên của Dân Chúa giống hệt các khuôn mẫu sáng chói mới đang được đẩy lên sân khấu chính, mà còn vì chính ‘tuổi trẻ’ cũng không được nhìn trong sự phức tạp riêng của họ, trong cái giá trị và đa dạng nội tại có tính cá thể của họ. Họ chỉ là một phương tiện để cổ vũ quan điểm của một ai đó.
Johnson cho rằng các Phúc Âm cho ta một Chúa Giêsu luôn tích cực cam kết với từng người, với tính đa dạng của từng người. Phúc Âm Gioan công bố rằng: trong nhà Chúa Cha, có rất nhiều chỗ ở, chứ không phải chỉ có một nơi đóng kín. Mỗi người chúng ta, già hay trẻ, đều có giá trị riêng. Tính toàn vẹn của việc phúc âm hóa đòi phải nhìn nhận giá trị từng người và tìm cách nói về nó.
Phản bác
Nhận định trên đây của Johnson về Ngày Giới Trẻ Thế Giới rõ ràng có tính cường điệu, nếu không muốn nói là sai lầm. Một độc giả từ Warrnambool, thuộc tiểu bang Victoria cho biết: tuổi được khuyến cáo tham dự Ngày Giới Trẻ Thế Giới là từ 15 tới 35, nhưng có những cụ già 80 tuổi, những em bé sơ sinh và người trung niên, cũng đã hăng hái tham dự. Mặt khác, Giáo Hội không tìm người trẻ để “thu hút giới tính”, nhưng vì họ là thành phần “sinh tử” của cộng đồng Kitô Giáo, giống bất cứ thành viên nào thuộc bất cứ lớp tuổi nào. Chính nghĩa của những người từ 30 tuổi trở lên dĩ nhiên không được lãng quên, nhưng lấy đó làm cớ để công kích diễn trình phúc âm hóa là điều không nên.
John Lim ở Canberra thì cho rằng Ngày Giới Trẻ Thế Giới là một biến cố có tính hoàn cầu tương tự như Giải Túc Cầu Thế Giới và Thế Vận Hội. Tuy không tham dự, nhưng ông ý thức rõ về nó. Tuy không về Sydney để chào đón Đức Giáo Hoàng, nhưng, giống như mọi người ‘có tuổi’ khác trong giáo xứ, ông vui hưởng các biến cố chuẩn bị cho ngày đó. Cảm nghiệm được ‘tái phúc âm hóa’ của ông đã đến nhờ cái năng lực trẻ trung và đức tin nồng ấm được hàng trăm nghìn khách hành hương phát biểu khi được chào đón tại cộng đoàn giáo xứ. Theo ông, vứt bỏ cái não trạng “còn tôi thì sao?” phải là bước đầu tiên hướng tới diễn trình phúc âm hóa. Thay vào đó, hãy hân hoan với những người mừng vui trong Chúa và chúc phúc cho hạnh phúc của họ cũng như biết ơn vì những phúc lành nhận được! Ông Lim cũng cho rằng vẫn có những sinh hoạt dành sẵn cho những người ‘có tư tưởng chín muồi’ như các buổi cấm phòng có hướng dẫn, phong trào Cursillo, Gặp Gỡ Hôn Nhân (Marriage Encounter) và nhiều phong trào khác. Không hoành tráng như Ngày Giới Trẻ Thế Giới, nhưng cũng hữu hiệu và phong phú không kém.
Một người từ Melbourne, ký tên Mikayla, cho rằng Johnson tố cáo tuổi trẻ thiếu sắc thái trí thức vì họ thiếu kinh nghiệm của người lớn tuổi. Đã đành kinh nghiệm là thầy dạy vĩ đại, nhưng điều ấy không nhất thiết có nghĩa là tuổi trẻ nông cạn, hời hợt, thiếu cái sâu sắc trí thức. Theo Mikayla, Giáo Hội đúng khi tăng cường năng lực vào việc phúc âm hóa tuổi trẻ, vì những người này thường là những người hay bị lãng quên nhất bởi chính những người đáng lý ra phải là các các nhà lãnh đạo thiêng liêng của họ, ông muốn nói tới các bậc cha mẹ. Khá nhiều người Công Giáo có tuổi đã xa rời việc sống đạo hay hướng dẫn đức tin cho con cái mình. Kết quả là hiện nay một tỷ số khá cao các thiếu niên không coi mình thuộc bất cứ tôn giáo nào, mà chỉ là những người đi tìm chân lý và một điều gì đó để tin. Đó quả là một lãnh vực hàng đầu để ta tập chú việc phúc âm hóa vào, nhất nữa vì tuổi trẻ thường còn là nạn nhân của ảnh hưởng tai hại do chủ nghĩa thế tục hiện đại tạo ra. Những người lớn lạc xa Giáo Hội không hẳn bị lãng quên. Các chiến dịch như “ Đem Người Công Giáo Trở Về ” (Catholics Come Home) là để dành cho họ, đây là một phong trào lớn trên truyền thông Mỹ (2) và cả Úc nữa.
Mikayla nhận xét thêm: điều kỳ cục là Johnson cho rằng người trẻ bị sử dụng để lôi cuốn tính đáng tin (cred), nhưng lại cho hay: họ thường là nạn nhân của những câu trả lời giáo điều ngây thơ. Vậy họ là những nhà cực cấp tiến hay cực bảo thủ đây? Đàng khác, sau khi dành nhiều thì giờ chỉ trích giới trẻ, Johnson quay qua chỉ trích Giáo Hội định chế, đã thất bại không nhận thức được tính đa dạng và tính cá thể của tuổi trẻ.
Mikayla cho hay đã tham dự Ngày Giới Trẻ Thế Giới và nhóm của ông (bà?) gồm bất cứ ai muốn tham dự, bất kể là người năng dự Thánh Lễ, người không tham dự Thánh Lễ hay người ngoài Công Giáo. Trong nhóm, có học sinh trung học, sinh viên đại học, sinh viên chuẩn bị tiến sĩ, một giáo sư tiến sĩ, một số công nhân, một tu sĩ Phansinh khổ tu, và một linh mục Dòng Đa Minh. Mỗi người tự chọn các buổi nói chuyện, cũng như các buổi cầu nguyện mình ưa thích. Có người tham dự các buổi Thần Học Thân Xác của Đức Gioan Phaolô II. Có người tham dự các buổi nói chuyện về đặc sủng của Viện Siena. Có người im lặng cảm nghiệm việc tôn thờ Thánh Thể. Không hề có chuyện “một cỡ vừa cho hết mọi người”, mà là phản ảnh lịch sử và sự đa dạng phong phú của Giáo Hội, trong đó có cả nghi lễ Đông Phương. Xem ra, Johnson không hề tham dự Ngày Giới Trẻ Thế Giới tại Sydney, nên không thấy thực tại của ngày đó. Thành thực mà nói, các vị giám mục, linh mục và nữ tu, mà Mikayla từng gặp, luôn thừa nhận, công bố và bênh vực giá trị và phẩm giá nội tại của ông (bà?). Các vị hết sức kính trọng việc tìm kiếm chân lý của Mikayla, không bao giờ “ban phát” những câu trả lời hai chiều có sẵn và những cái ôm hôn tập thể, trái lại cung cấp cho Mikayla đủ các nguồn bác học và lịch sử khác nhau, nếu cần để nghiên cứu thêm.
Một độc giả khác từ Budgevoi, Tiểu Bang New South Wales, thì nhắc Johnson nhớ lại lịch sử… Trước Thế Chiến II, một trong những tên độc tài tồi tệ nhất từng đưa ra nguyên tắc này: “Ai nắm được tuổi trẻ là nắm được tương lai”. Hắn đã theo đuổi một cách thành công nguyên tắc này với kết quả thảm khốc cho nhân loại: Thế Chiến II. Giáo Hội Công Giáo, nhờ áp dụng nguyên tắc trên tại Âu Châu, nên đang sinh động trở lại tại đó.
Charles Rodrigues, ở Hadfield, Melbourne, thuật lại kinh nghiệm Ngày Giới Trẻ Thế Giới năm 2008: các nhóm người trẻ được mời và ngụ tại các nhà trong giáo xứ của chúng tôi trong Ngày Giới Trẻ Thế Giới ở Úc quả là một làn gió mát mẻ. Họ đến từ Spain, Barbados, Germany và Dubai. Quyền lực Chúa Thánh Thần thấy rất rõ trong cách phát biểu niềm tin của họ ra bên ngoài nhất là trong cách họ cầu nguyện, thông đạt với nhau và tỏ tình yêu cho nhau.
(Còn một kỳ)
(1) Xem VietcatholicNews 18/08/2010, Cuộc Bầu Cử Liên Bang Úc dưới cái nhìn thần học
(2) Xem VietCatholicNews 15/06/2010, Chiến dịch đem Người Công Giáo Trở Về