V. Chính Trị
Con người có đặc điểm cần hiệp thông với người khác hầu có thể tạo ra một cộng đồng rộng lớn hơn, trong đó, mọi người đều có thể đóng góp cho ích chung và được hưởng nhờ ích chung ấy; và tạo ra một sự thiện cao hơn sự thiện mà mọi người có thể thực hiện theo khả năng cá nhân của mình. Ích chung, vì trước nhất là “một sự thiện có tương quan” và là một sự thiện của hiệp thông, nên từ bản chất đòi phải có sự tham gia rộng rãi, một sự tham gia tự do và có trách nhiệm, bởi mọi người trong cộng đồng; nó cũng đòi một thẩm quyền có khả năng thống nhất hóa và điều hướng năng lực của mọi người, không phải một cách độc đoán mà bằng tinh thần phục vụ chân chính.
V. 1. Thẩm quyền chính trị, trong mọi biểu hiện của nó, phải đặt căn bản trên tinh thần phục vụ chân chính, và thế giá luân lý.
Chúng tôi cam kết thi hành các trách vụ của mình trong xã hội một cách luôn biết bảo vệ quyền lợi người khác bằng một tinh thần trách nhiệm thực sự. Chúng tôi cũng tin rằng cần phải biết ơn những người biết sử dụng tốt quyền hành của mình, nhất là khi việc sử dụng ấy bao hàm một phục vụ khó khăn, không được ai đánh giá.
V. 2. Vì xã hội chính trị thuộc về mọi người, mặc dù một số người được bầu làm nhà cai trị, nên mọi người đều có quyền tham dự vào các quyết định tập thể. Mặt khác, việc tham dự này cũng là một bổn phận: ta phải dự phần bao nhiêu có thể vào sinh hoạt của cộng đồng với ý hướng trách nhiệm.
Chúng tôi cam kết trở thành tác nhân tích cực trong việc thay đổi các môi trường nơi chúng tôi sinh sống, bằng cách không chỉ phê bình, nhưng đúng hơn đề nghị ra các giải pháp xây dựng trong mọi lãnh vực. Chúng tôi đặt mục tiêu cổ vũ dân chủ bên trong các tổ chức chính trị để hỗ trợ cơ hội thăng tiến cho người trẻ dựa trên việc làm của họ. Chúng tôi cố gắng tạo không gian cho việc tham gia chân chính và cổ vũ trách nhiệm chung trong mọi việc liên quan tới sinh hoạt chung. Theo ý hướng này, chúng tôi trân qúi dân chủ như hình thức cai trị có tính tham gia hơn hết.
V. 3. Các định chế tự bản chất không phải là một cùng đích, nhưng đúng hơn, chúng phải được qui hướng vào việc thực hiện ích chung, vào việc tôn trọng và phát huy các giá trị nhân bản chủ yếu, luôn liên kết với trách nhiệm luân lý và việc phục vụ cộng đồng. Chúng tôi tin rằng hơn bất cứ nghề nghiệp nào khác, chính trị là biểu thức của tình yêu tận tụy phục vụ người khác.
Chúng tôi tin rằng các thực thể chính trị không được xâm phạm tự do cá nhân và tự do cộng đồng, đúng hơn phải hành xử theo cái nhìn của nguyên tắc phụ đới.
VI. Việc Làm
Việc làm không chỉ là một sinh hoạt không thể tránh né, một sinh hoạt có mục đích bảo đảm sự sinh tồn của con người nhân bản, mà nó còn đem vào cuộc sống cả một thế giới các mối tương quan bản thân và xã hội vốn có ảnh hưởng đối với phúc lợi mọi người và sự tăng trưởng có tính bản thân của mỗi cá nhân.
VI. 1. Việc làm phát huy phẩm giá con người nhân bản và sự tích nhập của họ vào lòng xã hội.
Ở bất cứ nơi nào, chúng tôi cũng nhất quyết tìm cách giúp người ta tìm được một việc làm xứng đáng, phù hợp với khả năng và nhu cầu của họ.
VI.2. Việc làm không phải chỉ là một dịch vụ, nó còn là một ơn phúc làm phong phú hơn tình đồng loại. Việc làm không phải là một món hàng để trao đổi, nhưng nó phải bảo đảm quyền được đền bù thích đáng.
Chúng tôi tìm cách cổ vũ tại nơi làm việc một ý thức biết ơn đối với những người thực hiện công việc, dù họ được trả tiền để làm công việc ấy, vì giá trị của con người và hoạt động của họ không thể đo bằng mức lương họ kiếm được hay chức vụ họ nắm giữ.
VI.3. Việc làm là một phục dịch, để mọi người, chứ không phải chỉ là gia đình tôi và tôi, có thể được cung cấp những sản phẩm cần thiết.
Chúng tôi cam kết cổ vũ một tinh thần phục dịch trong môi trường làm việc của mình, tránh quan điểm duy cá nhân. Chúng tôi bác bỏ việc mưu cầu bất cứ sự thăng tiến nghề nghiệp nào gây hại cho người khác.
VI.4. Việc làm là một hợp tác. Không thể thực hiện được bất cứ thành quả tích cực nào một cách chân chính nếu ta không làm việc như một đội ngũ và chia sẻ các kỹ năng, các khả năng cũng như các mục tiêu chung.
Chúng tôi cam kết cổ vũ các mối tương quan tích cực có tính liên bản ngã nơi làm việc, vì số giờ chúng tôi sống với các đồng nghiệp cũng bằng hay hơn số giờ chúng tôi sống với gia đình, bằng cách nhấn mạnh tới tình đồng hành hơn là công việc lặp đi lặp lại hay tranh đua toàn diện.
VI.5. Việc làm không thể là lý do giải thích đời sống ta. Nhiều lần, ta để mình chới với với việc làm tất bật và bị tràn ngập bởi các vấn đề liên miên, bởi những việc phải làm, những dự án phải hoàn tất.
Chúng tôi muốn sống và phát huy một lối nhìn nhân bản thật sự về việc làm, một lối nhìn không làm chúng tôi quên mất ơn gọi sâu xa nhất của mình; một lối nhìn giúp chúng tôi biết vui hưởng nơi này và lúc này, vẻ đẹp của khung cảnh xung quanh, và những con người sống chung với chúng tôi.
VII Các tương quan kinh tế
Thế giới kinh tế bao gồm một loạt các mối tương quan có tính bản vị đối với đối tượng tức khắc của cuộc trao đổi của cải, chứ không hẳn mục tiêu sau cùng. Tương quan kinh tế quả có cấu trúc và giá trị riêng, nhưng chủ yếu nó vẫn là một hình thức tương quan liên bản vị.
VII.1. Của cải ta sở hữu là để chia sẻ với người, chứ không hẳn để hưởng thụ một cách vị kỷ theo cái nhìn duy vật và duy tiêu thụ chủ nghĩa về cuộc đời.
Chúng tôi cam kết sử dụng các của cải vật chất của mình một cách hợp đạo đức và phù hợp với các giá trị vốn vô tư liên kết chúng tôi, về phương diện xã hội và hợp đoàn, với việc phát triển kinh tế.
VII.2. Chúng ta phải liên kết việc phát triển kinhh tế với việc phát triển nhân bản: Sẽ không có phát triển kinh tế thực sự nếu nó làm hại các mối tương quan nhân bản.
Chúng tôi ủng hộ việc phổ biến các tiêu chuẩn lượng giá mới (về môi trường, về xã hội v.v…) nhằm liên kết việc phát triển kinh tế với việc phát triển nhân bản. Chúng tôi cũng ủng hộ việc tạo ra các thực thể kinh tế nhằm không những sản xuất ra của cải vật chất nhưng còn phát huy và mưu ích cho các mối tương quan liên bản ngã.
VII. 3. Nạn nghèo khổ cùng cực và việc tiêu thụ thái quá, phát sinh do việc phân phối không tốt các của cải cũng như sự bất bình đẳng về cơ hội, là một sự bất công. Tình yêu người lân cận đòi ta phải xem sét mức độ tiêu thụ cũng như các sở hữu vật chất hiện nay của ta. Nó cũng đòi ta phải cân lường các nhu cầu của ta so với các nhu cầu của người khác.
Chúng tôi nhất định ý thức rằng mọi sự đều có cái giá của nó và cái giá này đôi khi rất cao, đem tác hại lại cho nhiều người khác. Nhờ ý thức ấy, chúng tôi nhất định bênh vực và cổ vũ tình liên đới và tình huynh đệ, trung thực coi trọng phẩm giá con người và các tương quan nhân bản hơn tiền bạc hay tương quan kinh tế.
VII. 4. Tình liên đới và tình huynh đệ giúp ta tìm tòi các ngả đường mới đầy tính sáng tạo cho sinh hoạt xí nghệp và việc sản xuất ra của cải vật chất.
Chúng tôi quyết cố gắng tái khuôn định sinh hoạt trong các xí nghiệp nặng về phục vụ cho nó hướng về ích chung, về các hình thức mới để phân phối sự trợ giúp, về tính hiếu khách hỗ tương, cũng như về tinh thần trách nhiệm có tính sáng tạo và tinh thần tham gia của mọi người.
VII.5. Người ta hay quan niệm một cách sai lầm rằng sự giầu có của người này tùy thuộc vào sự nghèo nàn của người kia, hay trong thương trường, người ta không thể thực hành được đạo đức cũng như các giá trị.
Chúng tôi cam kết cổ vũ sợi dây hiệp thông và sự tin cậy lẫn nhau giữa mọi người, và nhất định không cạnh tranh theo lối cắt cổ nhau như những cỗ máy kinh tế, trong sự tôn trọng đạo đức và các giá trị nhân bản.
VIII Các tương quan giáo dục
Giáo dục là mối tương quan nhằm đào tạo toàn diện con người, coi việc đào tạo này như một hàm số của ơn gọi tối hậu nơi họ và như một thiện ích cho gia đình và xã hội. Giáo dục đem lại cho con người những khí cụ và kỹ năng cần thiết để họ tác động một cách tích cực lên cuộc sống họ, cuộc sống người khác và xã hội nói chung.
VIII.1. Việc giáo dục con người không được giản lược hay cục bộ, mà phải toàn bộ, phải bao hàm việc chăm lo và tôn trọng mọi chiều kích của con người nhân bản (thể lý, tâm lý và tâm linh).
Chúng tôi cam kết luôn tập chú các hành động giáo dục của chúng tôi vào việc hỗ trợ và thăng tiến năng khiếu của người khác để họ thoả mãn các nguyện vọng bản thân muốn tự hoàn thiện chính mình.
VIII.2. Trước hết, giáo dục phải phát triển khả năng nhập định (ecstasy) của con người, tức khả năng vuợt trên chính mình để thiết lập tương quan với người khác.
Chúng tôi luôn cam kết biến lòng đại lượng thành phương tiện và mục đích cho các hành động giáo dục của chúng tôi, và xác tín rằng về phương diện này, gương sáng của nhà giáo dục luôn luôn hữu hiệu, còn hữu hiệu hơn cả lời nói và kỷ luật mà họ vốn giảng dạy.
VIII.3. Việc giáo dục chính thức là một quyền lợi và phải được bảo đảm, không có bất cứ sự kỳ thị nào.
Chúng tôi cam kết cổ vũ cho mọi trẻ em và thiếu niên có quyền được ghi danh tại các trường học, nhất là các trẻ em và thiếu niên ít được bảo vệ hơn cả trong xã hội. Hơn nữa, chúng tôi ủng hộ mọi cố gắng nhằm giảm thiểu nạn thất học của người lớn tại bất cứ nơi nào. Chúng tôi cam kết bảo đảm nền giáo dục thật sự nhân bản, có tính khoa học và có đặc tính liên đới. Chúng tôi biết rõ: nhờ việc giáo dục các trẻ em của ngày hôm nay, chúng tôi sẽ ngăn cản được nạn kỳ thị chống lại những người lớn của ngày hôm mai.
VIII.4. Giáo dục vốn là nhiệm vụ của gia đình, của trường học và của xã hội nói chung. Tất cả những người trưởng thành nào làm gương mẫu và hành động như những điểm qui chiếu đều đáng được biết ơn và tôn kính vì các cố gắng của họ, những cố gắng được coi như biểu hiện chân chính của một tình yêu quảng đại.
Chúng tôi cam kết đánh giá thích đáng nền giáo dục và quyết tâm hành động với tinh thần trách nhiệm thực sự, với tinh thần tự hiến và biết ơn thực sự, mỗi người mỗi chấp nhận một trách nhiệm xứng hợp với mình bằng một tinh thần tự hiến và biết ơn chân chính và không tiếm đoạt vai trò thiết yếu của gia đình.
VIII.5. Việc học tập nghiên cứu của người ta phải phục vụ việc đào luyện và định hướng các giá trị nền tảng, chứ không phải chỉ để chuẩn bị cho họ biết sử dụng kỹ thuật và thoả mãn các nhu cầu vật chất của xã hội. Chính vì lý do đó, mỗi người đều có nhiệm vụ phải chọn một ngành chủ điểm (major) dưới nhãn quan ơn gọi riêng của mình.
Chúng tôi nhất quyết tìm cho được một sự quân bình thích đáng giữa các ngành học nhân văn và ngành khoa học kỹ thuật, và cổ vũ ngành nghiên cứu đại học biết chú tâm tìm ra giải pháp cho các vấn đề đang gây ảnh hưởng đối với con người nhân bản, biết lưu tâm và đánh giá việc đào luyện họ chứ không phải chỉ là kiến thức của họ, biết giúp họ khám phá ra ơn gọi chân chính của họ cả về phương diện bản thân lẫn phương diện xã hội.
VIII.6. Việc cạnh tranh thái quá ở các ngành học thuật có thể tác hại tới tinh thần giáo dục, khiến các sinh viên chỉ biết trân quí thành quả cá nhân và nhu cầu phải luôn đứng đầu lớp học.
Chúng tôi muốn cổ vũ việc hợp tác và tinh thần đồng đội tại các ngành học thuật, là những điều đem lại lợi ích cho mọi người về lâu về dài.
VIII.7. Mọi người đều có nhịp tiến, phong thái và phương tiện học tập khác nhau; có những người cảm thấy bản thân mình gặp nhiều khó khăn, có thể khiến mình nản lòng mà bỏ trường, bỏ học.
Chúng tôi cam kết thay đổi con người cạnh tranh thành con người biết đoàn kết với người khác, biết giúp đỡ bất cứ ai đang gặp khó khăn trong sinh hoạt học thuật hay trong các lãnh vực khác, biết giúp họ một tay để họ tiếp tục cố gắng vươn tới các mục tiêu của họ.
VIII.8. Chúa Kitô đã nâng lòng quảng đại của mọi vị thầy vĩ đại lên bậc siêu phàm, bằng cách tự hiến mạng sống mình cho các môn đệ. Quan điểm của Người về con người nhân bản đáng được coi như một chương trình sống chân chính giúp ta có được một mối tương quan sâu sắc và đáng tin tưởng với người lân cận.
Trong công việc giáo dục, chúng tôi cam kết sống các thái độ của chính con người Chúa Kitô. Chúng tôi trân quí mọi cố gắng nghiên cứu và tìm tòi tư tưởng của Người, như mọi tư tưởng gia từng góp phần phong phú hóa nhân loại đã thực hiện.
IX Mạng lưới truyền thông
Truyền thông, dưới man vàn hình thức, là hành động hỗ tương bắt đầu và kết thúc ở việc hiệp thông giữa con người với nhau (như nguyên ngữ đã chứng tỏ: nó ghép bởi chữ “cum”nghĩa là với nhau, và “munus” nghĩa là trói buộc, nợ nần, hiến tặng). Kỹ thuật tin học, việc sử dụng các phương tiện truyền thông đại chúng, liên mạng, các mạng lưới kết giao xã hội, truyền thông di động và quảng cáo chính là các vấn đề nền tảng.
IX. 1. Thông tin đòi phải nói sự thật và trong sáng ở mọi bình diện, chống lại mọi kiểu thao túng và biến mọi sự thành dụng cụ, phương tiện.
Chúng tôi cam kết tìm kiếm chân lý trong mọi hình thức truyền thông, tránh việc nói láo và tinh thần vị kỷ. Mặt khác, chúng tôi tin rằng chân lý phải luôn liên kết với bác ái, không phải chỉ trong nội dung mà còn trong cả cách chúng ta phát biểu nữa.
IX. 2. Cung cấp và tiếp nhận thông tin là một bổn phận (người ta không thể che dấu tin tức để gây ảnh hưởng trên ý kiến và quyết định của người khác), và là một nhân quyền (mọi người có quyền được phát biểu ý kiến của mình với lòng kính trọng lẫn nhau).
Chúng tôi cam đoan bảo vệ tự do ngôn luận và tự do phát biểu ý kiến, miễn là phải kính trọng người khác, không để mình sa vào cám dỗ muốn kiểm soát việc thông tin và lương tâm người khác, một việc kiểm soát hoàn toàn do ham muốn quyền lực thúc đẩy.
IX.3. Các phương tiện truyền thông đại chúng, vốn là các dụng cụ quan trọng để phát triển con người, phải ở trong tầm tay của mọi người để bảo đảm việc hiện hữu của nhiều quan điểm khác nhau nhưng hợp đạo đức.
Chúng tôi cam kết cổ vũ việc quản trị có trách nhiệm các phương tiện kỹ thuật hiện có, để biến chúng thành vừa tầm tay của mọi người và có khả năng chu toàn chức năng xây dựng các mối tương quan của chúng, và tích cực bồi đắp con người chứ không tạo ra rào cản và chia rẽ.
IX. 4. Một số khía cạnh trong việc sử dụng truyền hình, vi tính, điện thoại và liên mạng đang gây hại tới phẩm chất sự sống. Chúng ta nghĩ chúng ta đang kiểm soát các phương tiện truyền thông này, nhưng trên thực tế, chúng thường giam hãm ta trong bối cảnh các sứ điệp trống rỗng và hời hợt.
Chúng tôi nhất quyết sử dụng một cách có trách nhiệm và phê phán các phương tiện truyền thông, không để chúng nô dịch hóa chúng tôi, nhưng cho phép chúng phục vụ các mục tiêu bản thân và xã hội của chúng tôi.
X Môi trường
Thiên nhiên tối cần thiết cho sự sống nhân bản, và phải được bảo vệ cũng như chăm sóc một cách có trách nhiệm, được duy trì và tái tạo để các thế hệ tương lai được thừa hưởng.
X. 1. Điều thiết yếu là phải chăm sóc thiên nhiên, tránh phí phạm và khai thác bừa bãi các tài nguyên của nó.
Chúng tôi cam kết bảo vệ môi trường bằng cách khôn ngoan sử dụng các tài nguyên thiên nhiên và lợi dụng mọi phương tiện hiện có để các hoạt động của chúng tôi góp phần cổ vũ sự sống còn của thiên nhiên.
X. 2. Mọi người chúng ta đều có quyền sống trong một nơi chốn sạch sẽ và an toàn; hơn nữa, tất cả chúng ta đều có bổn phận cổ vũ điều đó.
Chúng tôi cam kết ngăn chặn việc ô nhiễm hệ sinh thái, quản lý thích đáng các chất thải do chúng tôi tạo ra, và trở thành những người bênh vực một môi trường lành mạnh cho tất cả mọi người.
X. 3. Cần có thoả thuận giữa các lực lượng chính trị và kinh tế của mọi quốc gia để cổ vũ việc phát triển chừng mực nghĩa là biết sử dụng các tiềm năng của ta mà không gây hại tới phúc lợi của hành tinh. Chúng tôi đề nghị phải tìm ra những giải pháp thích hợp để bảo đảm sự phát triển có chừng mực và công bình đem ích lợi lại cho hành tinh này.
X. 4. Phần lớn các tác hại mà con người đem đến cho thiên nhiên đều do việc sử dụng quá mức các tài nguyên thiên nhiên.
Chúng tôi cam kết tránh không sử dụng quá mức các tài nguyên thiên nhiên và cương quyết cổ vũ một nền văn hóa biết tông trọng môi trường bằng đối thoại và truyền thông.
X. 5. Mọi sinhvật đều đáng được tôn trọng. Chúng tôi lãnh trách nhiệm tôn trọng mọi sinh vật và cổ vũ việc bảo vệ chúng.
Kết luận
Chúng tôi cảm thấy thoả mãn và vô cùng biết ơn vì sự kiện bản Đại Hiến Chương này đã được công bố tại Trụ Sở Liên Hiệp Quốc đúng 30 năm sau ngày định chế nổi tiếng này được nghe tiếng nói của vị Sáng Lập ra phong trào Tuổi Trẻ Idente, Fernando Rielo Pardal. Bản văn này sẽ mãi mãi sinh động, với công trình suy tư và nghiên cứu liên tục. Chúng tôi hy vọng rằng nhiều thế hệ tuổi trẻ tương lai sẽ đóng góp các kinh nghiệm phong phú cũng như sự nhạy cảm của họ vào những dòng này, được khai sinh hôm nay như một tiếng kêu hy vọng của những con người vốn là niềm hy vọng của thế giới.
Con người có đặc điểm cần hiệp thông với người khác hầu có thể tạo ra một cộng đồng rộng lớn hơn, trong đó, mọi người đều có thể đóng góp cho ích chung và được hưởng nhờ ích chung ấy; và tạo ra một sự thiện cao hơn sự thiện mà mọi người có thể thực hiện theo khả năng cá nhân của mình. Ích chung, vì trước nhất là “một sự thiện có tương quan” và là một sự thiện của hiệp thông, nên từ bản chất đòi phải có sự tham gia rộng rãi, một sự tham gia tự do và có trách nhiệm, bởi mọi người trong cộng đồng; nó cũng đòi một thẩm quyền có khả năng thống nhất hóa và điều hướng năng lực của mọi người, không phải một cách độc đoán mà bằng tinh thần phục vụ chân chính.
V. 1. Thẩm quyền chính trị, trong mọi biểu hiện của nó, phải đặt căn bản trên tinh thần phục vụ chân chính, và thế giá luân lý.
Chúng tôi cam kết thi hành các trách vụ của mình trong xã hội một cách luôn biết bảo vệ quyền lợi người khác bằng một tinh thần trách nhiệm thực sự. Chúng tôi cũng tin rằng cần phải biết ơn những người biết sử dụng tốt quyền hành của mình, nhất là khi việc sử dụng ấy bao hàm một phục vụ khó khăn, không được ai đánh giá.
V. 2. Vì xã hội chính trị thuộc về mọi người, mặc dù một số người được bầu làm nhà cai trị, nên mọi người đều có quyền tham dự vào các quyết định tập thể. Mặt khác, việc tham dự này cũng là một bổn phận: ta phải dự phần bao nhiêu có thể vào sinh hoạt của cộng đồng với ý hướng trách nhiệm.
Chúng tôi cam kết trở thành tác nhân tích cực trong việc thay đổi các môi trường nơi chúng tôi sinh sống, bằng cách không chỉ phê bình, nhưng đúng hơn đề nghị ra các giải pháp xây dựng trong mọi lãnh vực. Chúng tôi đặt mục tiêu cổ vũ dân chủ bên trong các tổ chức chính trị để hỗ trợ cơ hội thăng tiến cho người trẻ dựa trên việc làm của họ. Chúng tôi cố gắng tạo không gian cho việc tham gia chân chính và cổ vũ trách nhiệm chung trong mọi việc liên quan tới sinh hoạt chung. Theo ý hướng này, chúng tôi trân qúi dân chủ như hình thức cai trị có tính tham gia hơn hết.
V. 3. Các định chế tự bản chất không phải là một cùng đích, nhưng đúng hơn, chúng phải được qui hướng vào việc thực hiện ích chung, vào việc tôn trọng và phát huy các giá trị nhân bản chủ yếu, luôn liên kết với trách nhiệm luân lý và việc phục vụ cộng đồng. Chúng tôi tin rằng hơn bất cứ nghề nghiệp nào khác, chính trị là biểu thức của tình yêu tận tụy phục vụ người khác.
Chúng tôi tin rằng các thực thể chính trị không được xâm phạm tự do cá nhân và tự do cộng đồng, đúng hơn phải hành xử theo cái nhìn của nguyên tắc phụ đới.
VI. Việc Làm
Việc làm không chỉ là một sinh hoạt không thể tránh né, một sinh hoạt có mục đích bảo đảm sự sinh tồn của con người nhân bản, mà nó còn đem vào cuộc sống cả một thế giới các mối tương quan bản thân và xã hội vốn có ảnh hưởng đối với phúc lợi mọi người và sự tăng trưởng có tính bản thân của mỗi cá nhân.
VI. 1. Việc làm phát huy phẩm giá con người nhân bản và sự tích nhập của họ vào lòng xã hội.
Ở bất cứ nơi nào, chúng tôi cũng nhất quyết tìm cách giúp người ta tìm được một việc làm xứng đáng, phù hợp với khả năng và nhu cầu của họ.
VI.2. Việc làm không phải chỉ là một dịch vụ, nó còn là một ơn phúc làm phong phú hơn tình đồng loại. Việc làm không phải là một món hàng để trao đổi, nhưng nó phải bảo đảm quyền được đền bù thích đáng.
Chúng tôi tìm cách cổ vũ tại nơi làm việc một ý thức biết ơn đối với những người thực hiện công việc, dù họ được trả tiền để làm công việc ấy, vì giá trị của con người và hoạt động của họ không thể đo bằng mức lương họ kiếm được hay chức vụ họ nắm giữ.
VI.3. Việc làm là một phục dịch, để mọi người, chứ không phải chỉ là gia đình tôi và tôi, có thể được cung cấp những sản phẩm cần thiết.
Chúng tôi cam kết cổ vũ một tinh thần phục dịch trong môi trường làm việc của mình, tránh quan điểm duy cá nhân. Chúng tôi bác bỏ việc mưu cầu bất cứ sự thăng tiến nghề nghiệp nào gây hại cho người khác.
VI.4. Việc làm là một hợp tác. Không thể thực hiện được bất cứ thành quả tích cực nào một cách chân chính nếu ta không làm việc như một đội ngũ và chia sẻ các kỹ năng, các khả năng cũng như các mục tiêu chung.
Chúng tôi cam kết cổ vũ các mối tương quan tích cực có tính liên bản ngã nơi làm việc, vì số giờ chúng tôi sống với các đồng nghiệp cũng bằng hay hơn số giờ chúng tôi sống với gia đình, bằng cách nhấn mạnh tới tình đồng hành hơn là công việc lặp đi lặp lại hay tranh đua toàn diện.
VI.5. Việc làm không thể là lý do giải thích đời sống ta. Nhiều lần, ta để mình chới với với việc làm tất bật và bị tràn ngập bởi các vấn đề liên miên, bởi những việc phải làm, những dự án phải hoàn tất.
Chúng tôi muốn sống và phát huy một lối nhìn nhân bản thật sự về việc làm, một lối nhìn không làm chúng tôi quên mất ơn gọi sâu xa nhất của mình; một lối nhìn giúp chúng tôi biết vui hưởng nơi này và lúc này, vẻ đẹp của khung cảnh xung quanh, và những con người sống chung với chúng tôi.
VII Các tương quan kinh tế
Thế giới kinh tế bao gồm một loạt các mối tương quan có tính bản vị đối với đối tượng tức khắc của cuộc trao đổi của cải, chứ không hẳn mục tiêu sau cùng. Tương quan kinh tế quả có cấu trúc và giá trị riêng, nhưng chủ yếu nó vẫn là một hình thức tương quan liên bản vị.
VII.1. Của cải ta sở hữu là để chia sẻ với người, chứ không hẳn để hưởng thụ một cách vị kỷ theo cái nhìn duy vật và duy tiêu thụ chủ nghĩa về cuộc đời.
Chúng tôi cam kết sử dụng các của cải vật chất của mình một cách hợp đạo đức và phù hợp với các giá trị vốn vô tư liên kết chúng tôi, về phương diện xã hội và hợp đoàn, với việc phát triển kinh tế.
VII.2. Chúng ta phải liên kết việc phát triển kinhh tế với việc phát triển nhân bản: Sẽ không có phát triển kinh tế thực sự nếu nó làm hại các mối tương quan nhân bản.
Chúng tôi ủng hộ việc phổ biến các tiêu chuẩn lượng giá mới (về môi trường, về xã hội v.v…) nhằm liên kết việc phát triển kinh tế với việc phát triển nhân bản. Chúng tôi cũng ủng hộ việc tạo ra các thực thể kinh tế nhằm không những sản xuất ra của cải vật chất nhưng còn phát huy và mưu ích cho các mối tương quan liên bản ngã.
VII. 3. Nạn nghèo khổ cùng cực và việc tiêu thụ thái quá, phát sinh do việc phân phối không tốt các của cải cũng như sự bất bình đẳng về cơ hội, là một sự bất công. Tình yêu người lân cận đòi ta phải xem sét mức độ tiêu thụ cũng như các sở hữu vật chất hiện nay của ta. Nó cũng đòi ta phải cân lường các nhu cầu của ta so với các nhu cầu của người khác.
Chúng tôi nhất định ý thức rằng mọi sự đều có cái giá của nó và cái giá này đôi khi rất cao, đem tác hại lại cho nhiều người khác. Nhờ ý thức ấy, chúng tôi nhất định bênh vực và cổ vũ tình liên đới và tình huynh đệ, trung thực coi trọng phẩm giá con người và các tương quan nhân bản hơn tiền bạc hay tương quan kinh tế.
VII. 4. Tình liên đới và tình huynh đệ giúp ta tìm tòi các ngả đường mới đầy tính sáng tạo cho sinh hoạt xí nghệp và việc sản xuất ra của cải vật chất.
Chúng tôi quyết cố gắng tái khuôn định sinh hoạt trong các xí nghiệp nặng về phục vụ cho nó hướng về ích chung, về các hình thức mới để phân phối sự trợ giúp, về tính hiếu khách hỗ tương, cũng như về tinh thần trách nhiệm có tính sáng tạo và tinh thần tham gia của mọi người.
VII.5. Người ta hay quan niệm một cách sai lầm rằng sự giầu có của người này tùy thuộc vào sự nghèo nàn của người kia, hay trong thương trường, người ta không thể thực hành được đạo đức cũng như các giá trị.
Chúng tôi cam kết cổ vũ sợi dây hiệp thông và sự tin cậy lẫn nhau giữa mọi người, và nhất định không cạnh tranh theo lối cắt cổ nhau như những cỗ máy kinh tế, trong sự tôn trọng đạo đức và các giá trị nhân bản.
VIII Các tương quan giáo dục
Giáo dục là mối tương quan nhằm đào tạo toàn diện con người, coi việc đào tạo này như một hàm số của ơn gọi tối hậu nơi họ và như một thiện ích cho gia đình và xã hội. Giáo dục đem lại cho con người những khí cụ và kỹ năng cần thiết để họ tác động một cách tích cực lên cuộc sống họ, cuộc sống người khác và xã hội nói chung.
VIII.1. Việc giáo dục con người không được giản lược hay cục bộ, mà phải toàn bộ, phải bao hàm việc chăm lo và tôn trọng mọi chiều kích của con người nhân bản (thể lý, tâm lý và tâm linh).
Chúng tôi cam kết luôn tập chú các hành động giáo dục của chúng tôi vào việc hỗ trợ và thăng tiến năng khiếu của người khác để họ thoả mãn các nguyện vọng bản thân muốn tự hoàn thiện chính mình.
VIII.2. Trước hết, giáo dục phải phát triển khả năng nhập định (ecstasy) của con người, tức khả năng vuợt trên chính mình để thiết lập tương quan với người khác.
Chúng tôi luôn cam kết biến lòng đại lượng thành phương tiện và mục đích cho các hành động giáo dục của chúng tôi, và xác tín rằng về phương diện này, gương sáng của nhà giáo dục luôn luôn hữu hiệu, còn hữu hiệu hơn cả lời nói và kỷ luật mà họ vốn giảng dạy.
VIII.3. Việc giáo dục chính thức là một quyền lợi và phải được bảo đảm, không có bất cứ sự kỳ thị nào.
Chúng tôi cam kết cổ vũ cho mọi trẻ em và thiếu niên có quyền được ghi danh tại các trường học, nhất là các trẻ em và thiếu niên ít được bảo vệ hơn cả trong xã hội. Hơn nữa, chúng tôi ủng hộ mọi cố gắng nhằm giảm thiểu nạn thất học của người lớn tại bất cứ nơi nào. Chúng tôi cam kết bảo đảm nền giáo dục thật sự nhân bản, có tính khoa học và có đặc tính liên đới. Chúng tôi biết rõ: nhờ việc giáo dục các trẻ em của ngày hôm nay, chúng tôi sẽ ngăn cản được nạn kỳ thị chống lại những người lớn của ngày hôm mai.
VIII.4. Giáo dục vốn là nhiệm vụ của gia đình, của trường học và của xã hội nói chung. Tất cả những người trưởng thành nào làm gương mẫu và hành động như những điểm qui chiếu đều đáng được biết ơn và tôn kính vì các cố gắng của họ, những cố gắng được coi như biểu hiện chân chính của một tình yêu quảng đại.
Chúng tôi cam kết đánh giá thích đáng nền giáo dục và quyết tâm hành động với tinh thần trách nhiệm thực sự, với tinh thần tự hiến và biết ơn thực sự, mỗi người mỗi chấp nhận một trách nhiệm xứng hợp với mình bằng một tinh thần tự hiến và biết ơn chân chính và không tiếm đoạt vai trò thiết yếu của gia đình.
VIII.5. Việc học tập nghiên cứu của người ta phải phục vụ việc đào luyện và định hướng các giá trị nền tảng, chứ không phải chỉ để chuẩn bị cho họ biết sử dụng kỹ thuật và thoả mãn các nhu cầu vật chất của xã hội. Chính vì lý do đó, mỗi người đều có nhiệm vụ phải chọn một ngành chủ điểm (major) dưới nhãn quan ơn gọi riêng của mình.
Chúng tôi nhất quyết tìm cho được một sự quân bình thích đáng giữa các ngành học nhân văn và ngành khoa học kỹ thuật, và cổ vũ ngành nghiên cứu đại học biết chú tâm tìm ra giải pháp cho các vấn đề đang gây ảnh hưởng đối với con người nhân bản, biết lưu tâm và đánh giá việc đào luyện họ chứ không phải chỉ là kiến thức của họ, biết giúp họ khám phá ra ơn gọi chân chính của họ cả về phương diện bản thân lẫn phương diện xã hội.
VIII.6. Việc cạnh tranh thái quá ở các ngành học thuật có thể tác hại tới tinh thần giáo dục, khiến các sinh viên chỉ biết trân quí thành quả cá nhân và nhu cầu phải luôn đứng đầu lớp học.
Chúng tôi muốn cổ vũ việc hợp tác và tinh thần đồng đội tại các ngành học thuật, là những điều đem lại lợi ích cho mọi người về lâu về dài.
VIII.7. Mọi người đều có nhịp tiến, phong thái và phương tiện học tập khác nhau; có những người cảm thấy bản thân mình gặp nhiều khó khăn, có thể khiến mình nản lòng mà bỏ trường, bỏ học.
Chúng tôi cam kết thay đổi con người cạnh tranh thành con người biết đoàn kết với người khác, biết giúp đỡ bất cứ ai đang gặp khó khăn trong sinh hoạt học thuật hay trong các lãnh vực khác, biết giúp họ một tay để họ tiếp tục cố gắng vươn tới các mục tiêu của họ.
VIII.8. Chúa Kitô đã nâng lòng quảng đại của mọi vị thầy vĩ đại lên bậc siêu phàm, bằng cách tự hiến mạng sống mình cho các môn đệ. Quan điểm của Người về con người nhân bản đáng được coi như một chương trình sống chân chính giúp ta có được một mối tương quan sâu sắc và đáng tin tưởng với người lân cận.
Trong công việc giáo dục, chúng tôi cam kết sống các thái độ của chính con người Chúa Kitô. Chúng tôi trân quí mọi cố gắng nghiên cứu và tìm tòi tư tưởng của Người, như mọi tư tưởng gia từng góp phần phong phú hóa nhân loại đã thực hiện.
IX Mạng lưới truyền thông
Truyền thông, dưới man vàn hình thức, là hành động hỗ tương bắt đầu và kết thúc ở việc hiệp thông giữa con người với nhau (như nguyên ngữ đã chứng tỏ: nó ghép bởi chữ “cum”nghĩa là với nhau, và “munus” nghĩa là trói buộc, nợ nần, hiến tặng). Kỹ thuật tin học, việc sử dụng các phương tiện truyền thông đại chúng, liên mạng, các mạng lưới kết giao xã hội, truyền thông di động và quảng cáo chính là các vấn đề nền tảng.
IX. 1. Thông tin đòi phải nói sự thật và trong sáng ở mọi bình diện, chống lại mọi kiểu thao túng và biến mọi sự thành dụng cụ, phương tiện.
Chúng tôi cam kết tìm kiếm chân lý trong mọi hình thức truyền thông, tránh việc nói láo và tinh thần vị kỷ. Mặt khác, chúng tôi tin rằng chân lý phải luôn liên kết với bác ái, không phải chỉ trong nội dung mà còn trong cả cách chúng ta phát biểu nữa.
IX. 2. Cung cấp và tiếp nhận thông tin là một bổn phận (người ta không thể che dấu tin tức để gây ảnh hưởng trên ý kiến và quyết định của người khác), và là một nhân quyền (mọi người có quyền được phát biểu ý kiến của mình với lòng kính trọng lẫn nhau).
Chúng tôi cam đoan bảo vệ tự do ngôn luận và tự do phát biểu ý kiến, miễn là phải kính trọng người khác, không để mình sa vào cám dỗ muốn kiểm soát việc thông tin và lương tâm người khác, một việc kiểm soát hoàn toàn do ham muốn quyền lực thúc đẩy.
IX.3. Các phương tiện truyền thông đại chúng, vốn là các dụng cụ quan trọng để phát triển con người, phải ở trong tầm tay của mọi người để bảo đảm việc hiện hữu của nhiều quan điểm khác nhau nhưng hợp đạo đức.
Chúng tôi cam kết cổ vũ việc quản trị có trách nhiệm các phương tiện kỹ thuật hiện có, để biến chúng thành vừa tầm tay của mọi người và có khả năng chu toàn chức năng xây dựng các mối tương quan của chúng, và tích cực bồi đắp con người chứ không tạo ra rào cản và chia rẽ.
IX. 4. Một số khía cạnh trong việc sử dụng truyền hình, vi tính, điện thoại và liên mạng đang gây hại tới phẩm chất sự sống. Chúng ta nghĩ chúng ta đang kiểm soát các phương tiện truyền thông này, nhưng trên thực tế, chúng thường giam hãm ta trong bối cảnh các sứ điệp trống rỗng và hời hợt.
Chúng tôi nhất quyết sử dụng một cách có trách nhiệm và phê phán các phương tiện truyền thông, không để chúng nô dịch hóa chúng tôi, nhưng cho phép chúng phục vụ các mục tiêu bản thân và xã hội của chúng tôi.
X Môi trường
Thiên nhiên tối cần thiết cho sự sống nhân bản, và phải được bảo vệ cũng như chăm sóc một cách có trách nhiệm, được duy trì và tái tạo để các thế hệ tương lai được thừa hưởng.
X. 1. Điều thiết yếu là phải chăm sóc thiên nhiên, tránh phí phạm và khai thác bừa bãi các tài nguyên của nó.
Chúng tôi cam kết bảo vệ môi trường bằng cách khôn ngoan sử dụng các tài nguyên thiên nhiên và lợi dụng mọi phương tiện hiện có để các hoạt động của chúng tôi góp phần cổ vũ sự sống còn của thiên nhiên.
X. 2. Mọi người chúng ta đều có quyền sống trong một nơi chốn sạch sẽ và an toàn; hơn nữa, tất cả chúng ta đều có bổn phận cổ vũ điều đó.
Chúng tôi cam kết ngăn chặn việc ô nhiễm hệ sinh thái, quản lý thích đáng các chất thải do chúng tôi tạo ra, và trở thành những người bênh vực một môi trường lành mạnh cho tất cả mọi người.
X. 3. Cần có thoả thuận giữa các lực lượng chính trị và kinh tế của mọi quốc gia để cổ vũ việc phát triển chừng mực nghĩa là biết sử dụng các tiềm năng của ta mà không gây hại tới phúc lợi của hành tinh. Chúng tôi đề nghị phải tìm ra những giải pháp thích hợp để bảo đảm sự phát triển có chừng mực và công bình đem ích lợi lại cho hành tinh này.
X. 4. Phần lớn các tác hại mà con người đem đến cho thiên nhiên đều do việc sử dụng quá mức các tài nguyên thiên nhiên.
Chúng tôi cam kết tránh không sử dụng quá mức các tài nguyên thiên nhiên và cương quyết cổ vũ một nền văn hóa biết tông trọng môi trường bằng đối thoại và truyền thông.
X. 5. Mọi sinhvật đều đáng được tôn trọng. Chúng tôi lãnh trách nhiệm tôn trọng mọi sinh vật và cổ vũ việc bảo vệ chúng.
Kết luận
Chúng tôi cảm thấy thoả mãn và vô cùng biết ơn vì sự kiện bản Đại Hiến Chương này đã được công bố tại Trụ Sở Liên Hiệp Quốc đúng 30 năm sau ngày định chế nổi tiếng này được nghe tiếng nói của vị Sáng Lập ra phong trào Tuổi Trẻ Idente, Fernando Rielo Pardal. Bản văn này sẽ mãi mãi sinh động, với công trình suy tư và nghiên cứu liên tục. Chúng tôi hy vọng rằng nhiều thế hệ tuổi trẻ tương lai sẽ đóng góp các kinh nghiệm phong phú cũng như sự nhạy cảm của họ vào những dòng này, được khai sinh hôm nay như một tiếng kêu hy vọng của những con người vốn là niềm hy vọng của thế giới.