Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Gio-an.

Khi ấy, ông Phê-rô quay lại, thì thấy người môn đệ Đức Giê-su thương mến đi theo sau; ông này là người đã nghiêng mình vào ngực Đức Giê-su trong bữa ăn tối và hỏi : “Thưa Thầy, ai là kẻ nộp Thầy?” 21 Vậy khi thấy người đó, ông Phê-rô nói với Đức Giê-su : “Thưa Thầy, còn anh này thì sao?” 22 Đức Giê-su đáp : “Giả như Thầy muốn anh ấy còn ở lại cho tới khi Thầy đến, thì việc gì đến anh? Phần anh, hãy theo Thầy.” 23 Do đó, mới có tiếng đồn giữa anh em là môn đệ ấy sẽ không chết. Nhưng Đức Giê-su đã không nói với ông Phê-rô là : “Anh ấy sẽ không chết”, mà chỉ nói : “Giả như Thầy muốn anh ấy còn ở lại cho tới khi Thầy đến, thì việc gì đến anh?”

24 Chính môn đệ này làm chứng về những điều đó và đã viết ra. Chúng tôi biết rằng lời chứng của người ấy là xác thực.

25 Còn có nhiều điều khác Đức Giê-su đã làm. Nếu viết lại từng điều một, thì tôi thiết nghĩ : cả thế giới cũng không đủ chỗ chứa các sách viết ra.

Đó là Lòi Chúa

 

Chúa Thánh Linh: Chân Dung và Sứ Vụ
Nguyễn Trung Tây

Chỉ đến khi tôi bắt đầu theo học chương trình Thần Học, khi đó tôi mới từ từ nhận ra Chúa Thánh Linh hay bị lãng quên trong đời sống niềm tin. Bởi thế, chân dung và sứ vụ của Ngôi Ba Thiên Chúa thông thường là hai khái niệm khá sương mờ đối với một số tín hữu Công Giáo.

Một cách tổng quát, Chúa Thánh Linh xuất hiện qua ba hình ảnh: Chim Bồ Câu, Lưỡi Lửa, và Gió.

Thật ra, cả ba hình ảnh tượng trưng cho Chúa Thánh Linh đều bắt nguồn từ Kinh Thánh. Theo như thánh sử Máccô, sau khi Đức Giêsu chịu phép rửa tại sông Giôđan, trời tự nhiên mở ra, và Chúa Thánh Linh tương tự như hình bồ câu ngự xuống trên Đức Giêsu (Máccô 1:9). Riêng hình ảnh của Lưỡi Lửa thì bắt nguồn sách Tông Đồ Công Vụ. Theo như Tông Đồ Công Vụ 2:1-4, vào ngày Lễ Ngũ Tuần của người Do Thái, trong khi các môn đệ của Đức Giêsu đang quây quần hội họp trong căn phòng kín, bỗng nhiên từ trời phát ra một tiếng động như tiếng gió mạnh ùa vào căn nhà. Và Chúa Thánh Linh xuất hiện trong hình dạng của những lưỡi lửa ngự xuống trên người của các người môn đệ.

Bên cạnh chim bồ câu và lưỡi lửa, Chúa Thánh Linh cũng được ví như cơn gió, Ngài thổi từ hướng nào và thổi về đâu, không ai hay chẳng ai biết. Tương tự như lưỡi lửa, hình ảnh gió cũng bắt nguồn từ Tông Đồ Công Vụ 2:1-4.

Luận bàn về nhiệm vụ của Chúa Thánh Linh, Giáo Hội tin rằng con thuyền Hội Thánh đang được chính bàn tay của thuyền trưởng Chúa Thánh Linh lèo lái và hướng dẫn. Bởi thế, khi Hồng Y Đoàn vô phòng kín cầu nguyện, hội họp để bầu cử ra một vị Giáo Hoàng mới, Giáo Hội tin rằng các vị Hồng Y đã được chính Chúa Thánh Linh soi sáng và hướng dẫn để bầu ra vị tân giáo hoàng.

Ngoài công việc hướng dẫn, Chúa Thánh Linh còn là Đấng An Ủi những người tín hữu trên hành trình đức tin. Bởi Ngài là Đấng Ủi An, Chúa Thánh Linh ủi an anh hùng tử đạo khi các ngài gông cùm xiềng xích mang vác trên vai như thánh Dũng Lạc, hoặc khi các ngài bị giam cầm bỏ đói lãng quên trong ngục tù lạnh lẽo như nữ thánh Đê. Một cách tương tự, những khi đang lao đao với đời sống chứng nhân tin mừng, chúng ta tin rằng mình không cô độc một mình một bóng với gian nan thử thách. Vào những giây phút của ba đào sóng dữ, chúng ta tin rằng Đấng An Ủi sẽ xuất hiện, để ủi an vỗ về và ân cần nâng đỡ chúng ta can trường tiếp tục bước qua những đoạn đường nhọc nhằn trên hành trình đức tin.

Ngoài hướng dẫn và an ủi, Chúa Thánh Linh cũng còn chính là Đấng “vẩy đũa thần” làm mới bộ mặt của quả địa cầu và tâm hồn của người tín hữu. Ngày hôm nay, với trình độ tiến bộ vượt bực của khoa học, người ta có những cây đũa thần có khả năng thay đổi bộ mặt thua kém biến sang mặn mà, bình thường hóa thành sắc sảo. Đối với những người có lớp da bị thời gian tàn phá, ngành thẩm mỹ có thể lột bỏ, thay thế làn da cằn cỗi bằng những tế bào hồng hào, mịn màng, và tươi sáng. Nhưng, bên cạnh làn da thể xác, người tín hữu cũng còn có một làn da khác, đó là làn da linh hồn. Theo dòng thời gian trôi nổi bập bềnh, làn da của cả thể xác và của linh hồn đều sẽ trở nên cằn cỗi hoặc đôi khi biến dạng khiến nhiều người không còn khả năng nhận ra nhân dạng của chính mình.

Khi thể xác mệt mỏi hoặc muốn giữ gìn sức khỏe, nhiều người đi tập thể dục, hoặc ghi tên tham gia vào những trung tâm thể dục thẩm mỹ, hoặc sáng sáng gặp gỡ nhau nơi công cộng tập Tài Chi. Những khi khám phá ra làn da thể xác không còn hồng hào, căng mịn, người ta tới gặp bác sĩ thẩm mỹ để được giúp đỡ. Một cách tương tự, những khi tâm hồn mệt mỏi, tinh thần kiệt quệ khiến làn da linh hồn không được nghỉ ngơi, trở nên cằn cỗi, người tín hữu sẽ làm chi để khuôn mặt linh hồn của chúng ta thôi không còn cằn cỗi?

Suy Niệm
Vào những giây phút khám phá ra khuôn mặt và làn da của linh hồn đang trở nên lốm đốm tàn nhang, bạn cần đến sự can thiệp của một vị bác sĩ thẫm mỹ lừng danh: Bác Sĩ Thẩm Mỹ Chúa Thánh Linh, bởi Ngài chính là Đấng đã và đang đổi mới bộ mặt quả địa cầu và trần gian.

Ngày xưa, trước khi có Chúa Thánh Linh ngự xuống trên người qua hình dạng lưỡi lửa, Phêrô cũng như tất cả những người môn đệ của Đức Giêsu, đêm ngày chỉ dám thập thò đi ra đi vào trong căn phòng đóng kín cửa. Nhưng khi Gió của Chúa Thánh Linh thổi ngập tràn căn phòng và Lửa của Ngài ngự xuống trên người, làn da linh hồn của những người môn đệ của Đức Giêsu đã được đổi mới.

Khi Chúa Thánh Linh xuất hiện, làn da cằn cỗi lấm chấm đồi mồi của nhát sợ, bối rối, và phiền muộn của Phêrô và của những người môn đệ đã được thay đổi, biến sang làn da linh hồn của căng tràn nhựa sống. Khi làn da linh hồn đổi mới, Phêrô không còn nhát sợ, nhưng đứng dậy, mở tung cánh cửa căn phòng, hùng hồn cất lời rao giảng về Đức Kitô Phục Sinh giữa ban ngày, khiến nhiều người Do Thái tưởng rằng cựu ngư phủ Biển Hồ đang say rượu.

Thực sự ra, Phêrô không say, nhưng bởi Chúa Thánh Linh đã đụng “đũa thần” vào khuôn mặt và tâm hồn của Phêrô, cho nên nhiều người ngỡ ngàng không còn nhận ra được đó chính là Phêrô một thời làn da đồi mồi, nhát sợ, chối bỏ Thầy ba lần trên sân Tòa Án Công Nghị của người Do Thái.

Một cách tương tự, vào những lúc khám phá ra làn da linh hồn đang dần dần trở nên cằn cỗi, hoặc linh hồn đang mệt mỏi, xao xuyến, trằn trọc, và băn khoăn với những muộn phiền do trần thế mang lại, mời bạn hướng về Ngôi Ba Thiên Chúa, mở miệng cầu xin với Ngài,

Lời Nguyện
Lạy Chúa Thánh Linh, xin hãy đốt cháy ngọn lửa của Ngài, để lòng con không còn nguội lạnh.
Lạy Ngôi Ba Thiên Chúa, xin hãy đến nâng đỡ, ủi an những khi con cô độc, muộn phiền, và thất vọng với chính con.
Lạy Ngài, xin hãy đến vỗ về, băng bó chữa lành những vết thương vẫn còn đang mưng mủ, tấy sưng trong hồn con.

 

Tạp chí Aleteia, ngày 22/05/26, cho biết: Phát biểu trước các nhà lãnh đạo giáo dân quốc tế, Đức Giáo Hoàng Leo XIV đã đưa ra một tầm nhìn táo bạo về quản trị, kêu gọi các nhóm từ bỏ sự cô lập và đón nhận những lĩnh vực truyền giáo mới.

Đức Giáo Hoàng Leo XIV đã tiếp kiến khoảng 200 nhà lãnh đạo quốc tế của các hiệp hội và phong trào Công Giáo tại Vatican vào thứ Năm, ngày 21 tháng 5. Ngài cảnh báo họ và cộng đồng của họ về cám dỗ chỉ tập trung vào nội bộ. Phác thảo một lộ trình, Đức Giáo Hoàng kêu gọi họ tìm kiếm sự hiệp thông với các giám mục địa phương và khuyến khích họ giải quyết những thách thức văn hóa xã hội hiện nay.

Ngài ca ngợi 115 hiệp hội và tổ chức tín hữu quốc tế được Vatican công nhận là “ơn phúc vô giá cho Giáo hội”. Đức Giáo Hoàng đã tiếp kiến các nhóm – bao gồm Phong trào Tân Giáo Lý, Cộng đồng Emmanuel, Đội ngũ Đức Mẹ và Thánh Egidio – tại Hội trường Thượng Hội đồng. Đại diện của các nhóm này được Bộ Giáo dân, Gia đình và Đời sống tập hợp hàng năm trong một cuộc họp kéo dài hai ngày.

Một lộ trình cho việc quản trị tâm linh

Trong bài phát biểu của ngài, Đức Giáo Hoàng về cơ bản đã vạch ra một hiến chương mà ngài tin rằng nên chi phối tất cả các vị trí trách nhiệm trong Giáo Hội Công Giáo. Ngài nhấn mạnh rằng lãnh đạo “không bao giờ chỉ đơn thuần là kỹ thuật” mà phải hướng “đến lợi ích tâm linh của các tín hữu”. Ngài đã liệt kê những đặc điểm nổi bật của việc quản trị tốt: lắng nghe lẫn nhau, chia sẻ trách nhiệm, minh bạch, tình huynh đệ gần gũi và sự phân định cộng đồng.

Nói chuyện với những người lãnh đạo chủ yếu là giáo dân này, người kế vị Thánh Phêrô giải thích rằng quyền lực của họ phải được thực thi “vì lợi ích của tất cả” và vì lợi ích chung. Ngài cảnh báo chống lại việc lợi dụng quyền lãnh đạo vì “lợi ích cá nhân hoặc các hình thức danh vọng và quyền lực thế tục”. Khi nói đến các nhân đức bản thân của người lãnh đạo, ngài kêu gọi họ trau dồi “sự hiền lành, siêu thoát và tình yêu vị tha”.

Lợi ích lớn hơn của sự hiệp thông

Đức Giáo Hoàng Leo XIV, người từng giữ chức bề trên tổng quyền của dòng Augustinô trong 12 năm, đặc biệt nhấn mạnh việc thúc đẩy sự hiệp thông, điều này áp dụng “cả cho đời sống trong hội đoàn hoặc phong trào, và cho sự hiệp thông với các thực thể Giáo hội khác và với Giáo hội nói chung”. Ngài nhấn mạnh rằng các nhà lãnh đạo phải học cách “chào đón những quan điểm khác nhau, những định hướng văn hóa và tâm linh khác nhau, và những tính cách cá nhân khác nhau” để gìn giữ “lợi ích chung lớn hơn của sự hiệp thông”.

Bỏ qua những ghi chú đã chuẩn bị sẵn, vị Giáo hoàng thứ 267 đã chỉ trích “các nhóm tự khép kín và cho rằng thực thể riêng của họ là duy nhất, hoặc đó là Giáo hội”.

“Nhưng Giáo hội là tất cả chúng ta, nó còn hơn thế nữa!”, ngài nhấn mạnh, kêu gọi họ duy trì sự hiệp thông với giám mục địa phương của mình. Khiến đám đông bật cười, ngài nói thêm: “Nếu một nhóm nói, ‘Không, chúng tôi không hiệp thông với giám mục này, chúng tôi muốn một giám mục khác’, điều này sẽ không được. Chúng ta phải cố gắng sống trong sự hiệp thông với toàn thể Giáo hội”.

Đức Giáo Hoàng Leo XIV cũng cảnh báo rằng quyền lực “không bao giờ có thể được áp đặt từ trên xuống”, đồng thời kêu gọi “các cuộc bầu cử tự do” khi lựa chọn các nhà lãnh đạo. Cuối cùng, ngài nhấn mạnh sự cần thiết của “sự cởi mở”, thúc giục các phong trào đáp ứng “những thách thức mới và những nhạy cảm về văn hóa, xã hội và tâm linh của thời đại chúng ta”.

Mục tiêu không chỉ đơn thuần là ở lại trong nhóm hoặc sa lầy vào các mô hình của quá khứ. Thay vào đó, họ phải là một Giáo hội “vươn ra bên ngoài” hướng tới những vùng truyền giáo “chưa được khám phá”.

 

Tạp chí Aleteia, trong bản tin ngày 22/05/26, cho biết: Chuyến thăm của Đức Giáo Hoàng vào thứ Bảy tuần này tới “Vùng đất lửa” thực hiện lời hứa được chờ đợi từ lâu của Giáo Hoàng, mang đến thông điệp hy vọng cho một cộng đồng đang đấu tranh chống lại vấn nạn này.

Đến Acerra — một thị trấn phía nam Rome, gần Naples — vào thứ Bảy, ngày 23 tháng 5, Đức Giáo Hoàng Leo XIV sẽ thăm một vùng lãnh thổ bị tàn phá nặng nề. Khu vực này đã trở thành nạn nhân của sự suy thoái môi trường tàn khốc do việc đổ rác thải bất hợp pháp và đốt chất thải độc hại không kiểm soát. Mười một năm sau khi thông điệp sinh thái Laudato si’ được công bố, chuyến đi của Đức Giáo Hoàng sẽ thực hiện ước mơ lâu nay của Đức Giáo Hoàng Phanxicô. Dưới đây là một cái nhìn về tầm quan trọng của chuyến thăm này.

Đức Giáo Hoàng Leo XIV dự kiến sẽ dành buổi sáng thứ Bảy tại Acerra, một thị trấn có 65,000 cư dân. Chính quyền dân sự và giáo hội địa phương sẽ chào đón ngài khi ngài đến bằng trực thăng lúc 8:45 sáng. Tham gia vào đoàn đón tiếp còn có một dàn hợp xướng gồm khoảng 100 trẻ em là người nhập cư hoặc đến từ những hoàn cảnh xã hội khó khăn. Sau đó, ngài sẽ đến nhà thờ chính tòa của thị trấn để gặp gỡ 90 người, trong đó có khoảng 30 gia đình đã phải chịu đựng nỗi đau lớn nhất của vùng: mất con vì ung thư.

Đây là "trung tâm đầu não" của chuyến thăm, Antonio Pintauro, giám đốc truyền thông của Giáo phận Acerra, nói với Aleteia. Là một cư dân địa phương tận tâm, ông đã phác họa bức tranh về một vùng đất bị đối xử tệ bạc, phải chịu đựng nạn đổ chất thải công nghiệp bất hợp pháp trong suốt 40 năm qua.

“Trước đây,” ông lưu ý, “Acerra là trái tim của Campania felix [một thuật ngữ Latinh cổ ám chỉ vùng đất được ban phước, ND.] giữa Naples và Caserta, vốn là một trong những vùng đất nông nghiệp màu mỡ nhất châu Âu. Đến nỗi, trong nhiều thế kỷ và cho đến những năm 1950, Acerra đã xuất khẩu các sản phẩm nông nghiệp đi khắp thế giới, và vùng nông thôn của chúng tôi sản xuất ba vụ mùa mỗi năm.”

Nỗi đau dai dẳng của Vùng đất Lửa

Nhưng thị trấn Campania đã tàn lụi dưới bàn tay của “các chính sách sai lầm,” Pintauro chỉ ra. Trong nửa sau thế kỷ 20, nông nghiệp bị bỏ rơi để nhường chỗ cho các ngành công nghiệp gây ô nhiễm — những ngành công nghiệp này sau đó đã đóng cửa. Tội phạm có tổ chức sau đó đã đổ và chôn chất thải độc hại bất hợp pháp trên vùng đất bị bỏ hoang.

Tình hình trở nên tồi tệ hơn khi, ngoài việc đổ thải, chất thải còn bị đốt bất hợp pháp trên khắp vùng nông thôn bị ô nhiễm. “Trong 20 năm qua, những đám cháy độc hại này đã tạo ra khói mù mịt làm trầm trọng thêm tình trạng ô nhiễm không khí. Đó là lý do tại sao nó được gọi là Terra dei Fuochi – Vùng đất của những đám cháy,” ông giải thích.

Vụ bê bối về sức khỏe bắt đầu được phơi bày khi các khối u hiếm gặp gia tăng trong số cư dân. Thảm kịch cộng đồng, cũng ảnh hưởng đến giới trẻ, đã khơi dậy “sự thức tỉnh của người dân”. Tuy nhiên, cuộc nổi dậy đã vấp phải sự phủ nhận của chính quyền, “do tham nhũng hoặc thiếu năng lực,” Pintauro nói thêm.

Trong những năm 1990 và 2000, Giáo Hội Công Giáo địa phương đã đứng lên cùng người dân để yêu cầu công nhận thiệt hại và vận động cho việc làm sạch vùng đất. Gần đây, vào năm 2021, một cuộc điều tra khoa học của Viện Y tế Quốc gia Ý đã đánh dấu một bước đột phá lớn: báo cáo nhấn mạnh rằng tỷ lệ mắc bệnh ung thư và các bệnh về đường hô hấp được ghi nhận trong khu vực, đặc biệt là ở trẻ em, cao hơn mức trung bình quốc gia.

Một hiện tượng phổ biến ở Ý

Vào tháng 1 năm 2025, một phán quyết pháp lý đã củng cố thêm cuộc đấu tranh của người dân. Tòa án Nhân quyền châu Âu đã lên án chính phủ Ý, phán quyết rằng họ đã không bảo vệ đầy đủ sức khỏe của người dân tiếp xúc với ô nhiễm nghiêm trọng. "Vấn đề không chỉ ảnh hưởng đến Campania mà còn cả các vùng lãnh thổ khác của Ý. Hàng chục địa điểm đã được xác định là bị ô nhiễm nặng trên khắp miền bắc, miền trung và miền nam nước Ý," ông Pintauro nói rõ.

Sau chuyến thăm nhà thờ vào thứ Bảy, Đức Giáo Hoàng Leo XIV sẽ gặp gỡ 10,000 cư dân của Vùng đất Lửa tại Quảng trường Calipari ở Acerra. Thị trưởng của 90 đô thị trong khu vực có 3 triệu dân này sẽ tham dự cuộc gặp gỡ, được bảo vệ nghiêm ngặt. Khoảng 1,300 sĩ quan cảnh sát và 700 tình nguyện viên đã được huy động để đảm bảo an ninh cho tuyến đường xe của Giáo hoàng, được bố trí 6,000 rào chắn bảo vệ.

"Acerra đã bị tàn phá nặng nề bởi tội phạm, đặc biệt là vào những năm 1980 và 90. Ngày nay, vẫn còn sự hiện diện của mafia tội phạm, nhưng thành phố không còn được coi là trung tâm của tội phạm có tổ chức nữa," giám đốc truyền thông của giáo phận giải thích.

Thực hiện lời hứa của Đức Giáo Hoàng Phanxicô

Ngày chuyến thăm Acerra không được chọn ngẫu nhiên: nó rơi vào đêm trước kỷ niệm 11 năm ngày ban hành thông điệp về môi trường của Đức Giáo Hoàng Phanxicô, Laudato si’. Được công bố vào ngày 24 tháng 5 năm 2015, văn bản này có sức ảnh hưởng sâu sắc ở Vùng đất Lửa. “Đây là một vấn đề thực sự ở đây: người dân đang chết, trái đất đang chịu đau khổ,” Pintauro nhận xét.

Với chuyến đi này, vị Giáo hoàng thứ 267 cũng đang thực hiện một lời hứa chưa được hoàn thành từ người tiền nhiệm của mình. Chuyến thăm của Đức Giáo Hoàng Phanxicô dự kiến diễn ra vào ngày 24 tháng 5 năm 2020, để kỷ niệm 5 năm ngày ban hành thông điệp. "Mọi thứ đã sẵn sàng để đón tiếp ngài. Nhưng đại dịch đã bùng phát," ông nhớ lại.

Trong bài phát biểu lúc đọc kinh Lạy Nữ Vương tại Vatican ngày hôm đó, vị Giáo hoàng người Argentina đã đề cập đến cuộc gặp bị hoãn: "Hôm nay tôi dự định đến Acerra để ủng hộ đức tin của người dân nơi đó và sự tận tâm của những người đang nỗ lực chống lại thảm kịch ô nhiễm ở vùng đất được gọi là 'Vùng đất lửa'. Chuyến thăm của tôi đã bị hoãn lại."

Ngài hy vọng sẽ lên lịch lại càng sớm càng tốt, và nói thêm: "Tôi chắc chắn sẽ đến đó!" Mặc dù lệnh phong tỏa và sức khỏe của Giáo hoàng đã ngăn cản những lời nói đó trở thành hiện thực, nhưng đối với Pintauro, "chuyến thăm của Đức Giáo Hoàng Leo XIV, theo một cách nào đó, sẽ hoàn thành giấc mơ của Đức Phanxicô."

Một vùng đất kháng chiến

Giám đốc truyền thông cũng nhấn mạnh rằng Đức Giáo Hoàng Leo XIV đang đến "một vùng đất kháng chiến."

“Acerra lần đầu tiên chiến đấu chống lại chủ nghĩa toàn trị, tham gia vào phong trào kháng chiến trong Thế chiến thứ hai vào những năm 1940,” ông lưu ý. “Thành phố đã được trao tặng Huân chương Vàng về Công trạng Dân sự vì sự phản đối công khai chủ nghĩa Quốc xã và chủ nghĩa phát xít, trong đó khoảng 100 người đã thiệt mạng.”

“Sau đó, thành phố chứng kiến cuộc kháng chiến thứ hai chống lại tội phạm có tổ chức — Camorra [mafia địa phương] — đạt tuyệt đỉnh vào những năm 1980,” Pintauro nói thêm. Cuối cùng, ông đề cập đến cuộc kháng chiến thứ ba, vẫn đang tiếp diễn của Acerra: từ chối trở thành “một bãi rác lộ thiên.”

Trong tất cả những cuộc đấu tranh này, các giám mục đã sát cánh cùng người dân, ông giải thích, nhấn mạnh rằng “trên vùng đất này, Giáo hội, Tin Mừng và việc bảo vệ nhân loại luôn song hành với nhau.” Pintauro hy vọng rằng Đức Giáo Hoàng Leo XIV sẽ đến để “đánh thức lương tâm của mọi người.”

“Ngài gần như chắc chắn sẽ kêu gọi các định chế thức tỉnh trước tình hình và đứng về phía người dân, đồng thời mang đến một lời hy vọng cho đám đông,” ông nói. Theo người dân địa phương Acerra, không thiếu hy vọng: "Các hoạt động dọn dẹp đầu tiên đang bắt đầu, và thành phố đang cố gắng ứng phó. Trên hết, ý thức công dân đã được hình thành: người dân đã nổi dậy và muốn giành lại Campania felix xưa, nơi từng là khu vườn của Vua Naples."

 

1. Ukraine tấn công trụ sở FSB của Nga tại tỉnh Kherson bị tạm chiếm, gây thương vong cho khoảng 100 đặc vụ Nga

Hôm Thứ Sáu, 22 Tháng Năm, Tổng thống Volodymyr Zelenskiy cho biết, đơn vị đặc nhiệm Alpha thuộc Cơ quan An ninh Ukraine, gọi tắt là SBU đã tấn công trụ sở của FSB tại tỉnh Kherson bị tạm chiếm, khiến khoảng 100 đặc vụ Nga thiệt mạng và bị thương.

Tổng thống Zelenskiy cho biết, cuộc tấn công diễn ra hôm Thứ Năm, 21 Tháng Năm, cũng đã phá hủy một hệ thống phòng không Pantsir-S1 trị giá lên tới 20 triệu đô la.

Tổng thống Zelenskiy nói: “Người Nga phải nhận ra rằng họ cần chấm dứt cuộc chiến này. Các lệnh trừng phạt trung và dài hạn đối với Ukraine sẽ tiếp tục có hiệu lực”.

Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov cho biết nước này đã phát triển nhiều loại siêu drone có khả năng chống tác chiến điện tử cao hơn. Đó chính là các loại drone được dùng để tấn công vào Thủ đô Nga và cả trong cuộc tấn công mới nhất vào trụ sở của FSB tại tỉnh Kherson.

Ông cũng nói thêm rằng Ukraine đang phát triển các hỏa tiễn đánh chặn giá rẻ để đối phó với máy bay điều khiển từ xa kiểu Shahed của Nga, và các nguyên mẫu đã và đang được thử nghiệm trên thực địa.

“Chúng tôi đã xác định được những giải pháp gần như hoàn thiện và đã bắt đầu thử nghiệm chúng,” Fedorov cho biết.

Hệ thống hỏa tiễn Shahed do Iran sản xuất là một trong những hệ thống tấn công tầm xa chủ lực của Nga được sử dụng để chống lại các mục tiêu ở Ukraine. Được triển khai lần đầu vào năm 2022, sau đó nó được Nga tự sản xuất trong nước, và nước này đã phát triển biến thể riêng của mình, Geran.

Ông Fedorov nói thêm rằng Ukraine có kế hoạch tăng sản lượng hỏa tiễn lên “gấp mười lần” và xây dựng thêm kho dự trữ cho mùa thu và mùa đông, sau các cuộc tấn công của Nga vào cơ sở hạ tầng năng lượng hồi mùa đông năm nay, gây ra tình trạng mất điện trên quy mô lớn và khiến nhiều khu vực không có hệ thống sưởi ấm trong những đợt rét đậm.

[Kyiv Independent: Ukraine strikes Russian FSB headquarters in occupied Kherson Oblast, killing and injuring nearly 100 troops]

2. Tướng Iran theo đường lối cứng rắn nổi lên như một nhân vật chủ chốt trong các cuộc đàm phán hòa bình với Mỹ.

Trong bối cảnh các cuộc đàm phán với Hoa Kỳ đang rơi vào bế tắc, một vị tướng Iran theo đường lối cứng rắn, có liên hệ với các vụ tấn công khét tiếng trong và ngoài nước suốt nhiều thập niên qua, được tường trình đã nắm giữ một vị trí gần trung tâm quyền lực.

Theo các chuyên gia, Chuẩn tướng Ahmad Vahidi, nhà lãnh đạo Lực lượng Vệ binh Cách mạng bán quân sự của Iran, đã trở thành một nhân vật chủ chốt trong việc định hình lập trường cứng rắn của Iran trong các cuộc đàm phán về khả năng chấm dứt chiến tranh với Hoa Kỳ. Ông được tường trình là thành viên của một nhóm nhỏ có liên hệ trực tiếp với Lãnh tụ tối cao của Iran, Ayatollah Mojtaba Khamenei, người hiện vẫn đang lẩn trốn sau khi được tường trình bị thương trong các cuộc tấn công của Israel ngày 28 tháng 2 khiến cha ông, Ayatollah Ali Khamenei, thiệt mạng.

Cũng như mọi thứ ở Iran kể từ khi chiến tranh bắt đầu, ai là người cuối cùng nắm quyền ra quyết định vẫn còn là điều không chắc chắn. Khi những người trong hàng ngũ lãnh đạo cao nhất của chế độ thần quyền Iran tranh giành quyền lực, họ có thể nhanh chóng được lòng dân hoặc mất đi sự tín nhiệm. Bản thân ông Vahidi đã không xuất hiện trước công chúng kể từ ngày 8 tháng 2, vài tuần trước khi chiến tranh bắt đầu.

Là một cựu chiến binh lâu năm của hệ thống cầm quyền, Vahidi đã góp phần định hình sự ủng hộ của Iran đối với các nhóm vũ trang trong khu vực, bị cáo buộc có vai trò trong vụ đánh bom trung tâm Do Thái ở Á Căn Đình năm 1994, và năm 2022 đã lãnh đạo lực lượng an ninh nội địa trong một cuộc đàn áp đẫm máu đối với người biểu tình.

Được thăng chức lên chỉ huy Lực lượng Vệ binh Cách mạng năm nay sau khi người tiền nhiệm thiệt mạng ngay từ đầu cuộc chiến, ông lãnh đạo lực lượng mạnh nhất ở Iran, với kho vũ khí hỏa tiễn đạn đạo và hạm đội tàu nhỏ đe dọa hoạt động vận tải đường thủy ở Vịnh Ba Tư.

Viện Nghiên cứu Chiến tranh có trụ sở tại Washington cho biết: “Ông Vahidi và các thành viên trong nhóm thân cận của ông có thể đã củng cố quyền kiểm soát không chỉ đối với phản ứng quân sự của Iran trong cuộc xung đột mà còn cả chính sách đàm phán của Iran”.

[CBSNews: Hardline Iranian general emerges as major player in peace talks with U.S.]

3. Kế hoạch do Israel đề ra nhằm mục đích để Ahmadinejad lãnh đạo Iran sau khi Khamenei bị hạ sát.

Theo báo cáo của tờ New York Times hôm Thứ Tư, 20 Tháng Năm, một kế hoạch do Israel đề ra nhằm đưa cựu tổng thống Iran Mahmoud Ahmadinejad, người từng phủ nhận Holocaust, lên làm lãnh đạo mới của đất nước, sau vụ ám sát Ali Khamenei và các quan chức cao cấp khác của Iran vào cuối tháng Hai.

Theo báo cáo, trích dẫn lời các quan chức Mỹ được thông báo về kế hoạch này, việc đưa Ahmadinejad lên nắm quyền là một trong những giai đoạn trong kế hoạch nhiều giai đoạn mà Israel đã vạch ra cho cuộc chiến.

Giai đoạn đầu tiên của kế hoạch là chiến dịch không kích của Mỹ và Israel nhằm tiêu diệt các quan chức cao cấp của Iran, bao gồm cả lãnh đạo tối cao Khamenei, cùng với dự định huy động lực lượng người Kurd, mặc dù điều này chưa bao giờ thành hiện thực.

Israel tin rằng cuộc xâm lược và các cuộc tấn công sẽ làm suy yếu chế độ, với áp lực chính trị và thiệt hại đối với cơ sở hạ tầng trọng yếu sẽ khiến chế độ sụp đổ. Sau đó, một “chính phủ thay thế” sẽ có thể lên nắm quyền. Cơ quan tình báo Mossad từ chối bình luận.

Tờ Times cho biết một cuộc tấn công được báo cáo vào nhà riêng của Ahmedinejad trong đợt giao tranh đầu tiên của cuộc chiến – ban đầu được tường trình nhắm vào chính cựu lãnh đạo – trên thực tế lại nhắm vào các sĩ quan thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo đang thi hành lệnh quản thúc tại gia do chính quyền áp đặt.

Theo tờ Times, Ahmadinejad đã được tham khảo ý kiến về kế hoạch này, mặc dù cách thức ông được mời tham gia vẫn chưa được biết.

Cuộc tấn công đã thành công trong việc giải thoát cựu tổng thống, nhưng ông bị thương trong quá trình đó, sau đó ông được tường trình đã vỡ mộng với kế hoạch này. Ông ấy đã biến mất kể từ đó và tung tích của ông hiện vẫn chưa được biết.

Một cộng sự của Ahmadinejad cho biết Mỹ hy vọng cựu tổng thống sẽ “đóng một vai trò rất quan trọng” trong tương lai gần của đất nước, với khả năng quản lý “tình hình chính trị, xã hội và quân sự”.

Kế hoạch được tường trình nhằm đưa ông trở lại vai trò lãnh đạo gợi nhớ đến đường lối của Mỹ đối với Venezuela hồi đầu năm nay. Quân đội Mỹ đã bắt giữ nhà lãnh đạo khi đó của nước này, Nicolas Maduro, nhưng Mỹ vẫn để chế độ ở Caracas hoạt động bình thường, với Delcy Rodriguez, người đứng thứ hai, tiếp quản và hợp tác với các yêu cầu của Mỹ.

Theo tờ Times, Tổng thống Donald Trump đã xem chiến dịch ở Venezuela như một mô hình mẫu.

Ahmadinejad, một người bảo thủ cực đoan chống Israel, đã phục vụ hai nhiệm kỳ bốn năm từ năm 2005 đến năm 2013, trong thời gian đó ông liên tục phủ nhận Holocaust, khẳng định không có người đồng tính ở Iran, kêu gọi tiêu diệt Israel và ám chỉ rằng Cộng hòa Hồi giáo có thể chế tạo vũ khí hạt nhân nếu muốn.

Sau khi Ahmadinejad rời nhiệm sở, chính quyền đã nhiều lần loại ông khỏi danh sách ứng cử viên trong các cuộc bầu cử tiếp theo.

Những năm gần đây, ông trở thành người chỉ trích chế độ do lãnh đạo tối cao Ayatollah Ali Khamenei đứng đầu, cáo buộc các quan chức cao cấp tham nhũng và quản lý yếu kém.

Những người thân cận với Ahmadinejad đang bị điều tra, dấy lên những câu hỏi về mối quan hệ của họ với phương Tây và những cáo buộc làm gián điệp cho Israel.

Chuyến đi của cựu tổng thống tới Guatemala vào năm 2023, tiếp theo là các chuyến đi tới Hung Gia Lợi vào năm 2024 và 2025, đã làm dấy lên nhiều đồn đoán hơn nữa.

Sau khi trở về Iran vài ngày trước khi Israel tấn công nước này vào tháng 6 năm ngoái, Ahmadinejad giữ thái độ khá kín đáo.

Bài báo của tờ Times xuất hiện trong bối cảnh có thông tin cho rằng các nhà lãnh đạo Israel đang mong đợi và chuẩn bị tham gia trở lại các cuộc tấn công mới của Mỹ nhằm vào Cộng hòa Hồi giáo Iran, sau nhiều lần Tổng thống Trump ám chỉ rằng sự kiên nhẫn của ông đối với chế độ này đang cạn kiệt.

Tổng thống Trump và ông Netanyahu tuyên bố họ đã phát động cuộc chiến vào tháng Hai để kiềm chế sự hỗ trợ của Iran đối với các lực lượng dân quân trong khu vực, giải tán chương trình hạt nhân của nước này, phá hủy khả năng hỏa tiễn và tạo điều kiện cho người dân Iran lật đổ giới cầm quyền.

Iran đã đáp trả các cuộc tấn công bằng cách bắn vào Israel, lực lượng Mỹ và các nước láng giềng ở Trung Đông. Chế độ này cũng đã giành quyền kiểm soát eo biển Hormuz, và Mỹ đã áp đặt lệnh phong tỏa đối với các tàu và cảng của Iran.

Cuộc chiến vẫn chưa thể tước đoạt kho dự trữ uranium làm giàu gần cấp độ vũ khí của Iran, mặc dù Mỹ và Israel đã tuyên bố sẽ loại bỏ kho dự trữ này khỏi nước này bằng vũ lực nếu không thể thông qua một thỏa thuận.

Giới lãnh đạo giáo sĩ của Cộng hòa Hồi giáo, những người đã phải đối mặt với cuộc nổi dậy quy mô lớn vào đầu năm, cho đến nay vẫn đứng vững trước các đợt tấn công dữ dội.

[Times Of Israel: Israeli-developed plan sought to have Ahmadinejad run Iran after Khamenei killed]

4. Vai trò ngày càng suy giảm của Marco Rubio

Ivo Daalder, cựu đại sứ Mỹ tại NATO, là nghiên cứu viên cao cấp tại Trung tâm Belfer thuộc Đại học Harvard và là người dẫn chương trình podcast hàng tuần “World Review with Ivo Daalder”. Ông viết chuyên mục “From Across the Pond” cho báo POLITICO.

Ông vừa có bài viết nhan đề “The ever-diminishing role of Marco Rubio”, nghĩa là “Vai trò ngày càng suy giảm của Marco Rubio”. Xin kính mời quý vị và anh chị em theo dõi bản dịch sang Việt Ngữ qua phần trình bày của Kim Thúy.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã đến Rôma đầu tháng này, với mục đích hàn gắn quan hệ với cả Đức Giáo Hoàng và chính phủ Ý sau những bất đồng với Tổng thống Trump về cuộc chiến ở Iran.

Đây là một nhiệm vụ hữu ích đối với một ngoại trưởng. Nhưng nó đặt ra một câu hỏi cơ bản: Tại sao Rubio không dẫn đầu nỗ lực ngoại giao để chấm dứt chiến tranh ở Iran, giải quyết bế tắc giữa Israel và các nước láng giềng, tìm giải pháp cho chiến tranh ở Ukraine, hoặc xây dựng mối quan hệ ổn định hơn với Trung Quốc – đó là chỉ kể đến một vài vấn đề quan trọng mà các quan chức Mỹ khác đang dẫn đầu thay ông?

Tương tự, người ta không thấy bất kỳ bằng chứng nào về một quy trình hoạch định chính sách hoạt động hiệu quả, cung cấp cho tổng thống các lựa chọn khác nhau, nêu chi tiết chi phí và lợi ích của chúng, và đưa ra các chiến lược thực thi mạch lạc — tất cả những điều này thường là trách nhiệm của cố vấn an ninh quốc gia, chức vụ mà Rubio hiện đang đảm nhiệm?

Thật vậy, ít người nào có vị thế tốt hơn để chi phối chính sách đối ngoại và an ninh quốc gia của Mỹ hơn người hiện đang nắm giữ cả hai chức vụ đó. Tuy nhiên, điều đáng chú ý nhất về Rubio là vai trò mà ông dường như đang đóng có vẻ như ngày càng thu hẹp.

Ngoại trưởng Hoa Kỳ là nhà ngoại giao hàng đầu và phát ngôn nhân về các vấn đề đối ngoại của quốc gia, chịu trách nhiệm mang lá cờ Mỹ ra nước ngoài và dẫn đầu các nỗ lực ngoại giao nhằm giải quyết xung đột, ngăn ngừa xung đột mới và thúc đẩy lợi ích quốc gia của Mỹ.

Nhưng Rubio hầu như vắng mặt trong tất cả những nỗ lực này.

Trong khi người tiền nhiệm của ông, Antony Blinken, đã đến Trung Đông ít nhất mỗi tháng một lần sau khi khu vực này chìm trong hỗn loạn sau các cuộc tấn công vào Israel ngày 7 tháng 10, thì Rubio chỉ đến Israel ba lần trong 16 tháng qua. Trong khi cựu Ngoại trưởng Henry Kissinger đã dành nhiều tuần ở khu vực này để nỗ lực đạt được thỏa thuận giữa Israel và các nước láng giềng sau chiến tranh năm 1973, thì Rubio đã không đến thăm khu vực này trong hơn sáu tháng.

George Shultz, người có lẽ là Ngoại trưởng xuất sắc nhất nước Mỹ, từng nói rằng ngoại giao giống như làm vườn: Phải tưới cây và nhổ cỏ dại. Nói cách khác, phải trực tiếp đến hiện trường. Tuy nhiên, Rubio mới chỉ thực hiện 18 chuyến đi với tư cách Ngoại trưởng, dành khoảng 75 ngày trên đường đến thăm 31 quốc gia. Để so sánh, trong 16 tháng đầu tiên tại chức, Hillary Clinton đã thực hiện 28 chuyến đi, dành 130 ngày trên đường đến thăm hơn 60 quốc gia. Nếu bạn không chăm sóc khu vườn, rừng rậm sẽ mọc um tùm.

Thực tế, cuộc chiến ở Ukraine, mà Tổng thống Trump từng tuyên bố sẽ “kết thúc trong 24 giờ”, chỉ ngày càng leo thang kể từ khi ông nhậm chức. Israel vẫn đang trong tình trạng chiến tranh với các nước láng giềng khi các thỏa thuận ngừng bắn mong manh không thể ngăn chặn các cuộc ném bom. Trong khi đó, Iran đã tấn công tất cả các nước láng giềng và đóng cửa eo biển Hormuz để đáp trả quyết định gây chiến của Mỹ và Israel.

Trong mỗi cuộc xung đột này, hoạt động ngoại giao đều diễn ra không thường xuyên và phần lớn không thành công — và trong cả hai trường hợp, Rubio đều không đóng vai trò lãnh đạo như người ta mong đợi từ một ngoại trưởng. Thay vào đó, chính người bạn thân và bạn chơi golf của tổng thống, Steve Witkoff, cùng con rể của ông, Jared Kushner, mới là những người dẫn đầu trong việc đàm phán một nền hòa bình bền vững trong mỗi cuộc xung đột.

Nhưng cả Witkoff lẫn Kushner đều không có kinh nghiệm ngoại giao sâu rộng hay kiến thức lịch sử cần thiết cho những cuộc đàm phán như vậy. Và sự thiếu kinh nghiệm đó đã thể hiện rõ.

Hai người này, được biết đến với biệt danh “Kushkoff”, tiếp cận các cuộc đàm phán như những giao dịch bất động sản, soạn thảo các điều khoản đa điểm — 28 điểm cho Ukraine, 20 điểm cho Gaza, và giờ là 14 điểm cho Iran. Nhưng các điểm này thường mơ hồ, dễ bị hiểu sai và đầy lỗ hổng, đó là lý do tại sao chưa có cuộc xung đột nào thực sự được kết thúc.

Công tác ngoại giao thực sự cần được thực hiện bởi các nhà ngoại giao thực thụ, được hỗ trợ bởi kiến thức sâu rộng và kinh nghiệm của toàn bộ một bộ phận. Nhưng Bộ Ngoại giao của Rubio đã bị gạt ra ngoài lề. Bị coi là không còn phù hợp hoặc bị phớt lờ, các nhà ngoại giao hàng đầu của bộ này hoặc đã bị sa thải hoặc đã từ chức. Tinh thần làm việc đã bị suy giảm nghiêm trọng. Ngay cả Rubio cũng đã coi thường bộ này, nói rằng ông đến thăm Foggy Bottom “gần như mỗi ngày”.

Tuy nhiên, vấn đề lớn hơn là Rubio không chỉ là Ngoại trưởng mà còn là Cố vấn An ninh Quốc gia, chịu trách nhiệm điều phối và giám sát chính sách. Và sẽ là chuyện khác nếu những thiếu sót của ông trên cương vị nhà ngoại giao hàng đầu quốc gia là do ông đã thực hiện vai trò khác của mình một cách xuất sắc và khéo léo. Nhưng bằng chứng cho điều đó lại rất ít ỏi.

Một trong những bước đi đầu tiên mà Rubio thực hiện khi nhậm chức tại văn phòng góc của Cánh Tây Tòa Bạch Ốc cách đây một năm là sa thải một nửa số nhân viên Hội đồng An ninh Quốc gia. Và mặc dù có lý do chính đáng để tinh gọn và sắp xếp nhân sự hợp lý hơn, Tòa Bạch Ốc lại mô tả những đợt cắt giảm này như một cuộc chiến giữa Marco Rubio và “Nhà nước ngầm”. Kết quả là đội ngũ nhân viên trở nên thất vọng, và theo các nhà ngoại giao và quan chức nước ngoài, họ không biết chuyện gì đang xảy ra.

Những thất bại này đã trở nên rõ ràng ở Iran. Bất kể quy trình phối hợp chính sách nào tồn tại trước hoặc sau quyết định phát động chiến tranh, kết quả đều là sự hỗn loạn và nhầm lẫn lan rộng thay vì sự rõ ràng và nhất quán. Bản thân Rubio đã đưa ra nhiều lời giải thích, thường mâu thuẫn, về cuộc chiến và mục tiêu của nó, và ông ngày càng tỏ ra không cùng quan điểm với tổng thống. Ví dụ, hôm thứ Ba 5Tháng Năm, Rubio tuyên bố chiến tranh “đã kết thúc”, nhưng ngay ngày hôm sau, Tổng thống Trump lại đe dọa sẽ nối lại chiến tranh.

Chức vụ ngoại trưởng và cố vấn an ninh quốc gia quá lớn để một người có thể đảm nhiệm.

Mặc dù Rubio tuyên bố rằng hai vai trò này “có sự chồng chéo trong nhiều trường hợp”, nhưng trên thực tế, chúng đảm nhiệm những chức năng rất khác nhau. Ngoại trưởng là một vị trí hướng ra bên ngoài. Ngược lại, cố vấn an ninh quốc gia lại hướng vào bên trong. Việc kết hợp hai vai trò rất khác nhau này không bảo đảm rằng cả hai “hoàn toàn đồng bộ”, như phát ngôn nhân của Rubio đã tuyên bố. Nó chỉ bảo đảm rằng cả hai công việc đều không được thực hiện tốt.

Nếu còn ai nghi ngờ điều đó, thì thành tích yếu kém của Rubio ở cả hai lĩnh vực đã chứng minh điều đó một cách rõ ràng.

[Politico: The ever-diminishing role of Marco Rubio]

5. Một chỉ huy quân sự cao cấp của NATO cho biết ông đang “suy nghĩ” về vai trò của liên minh tại eo biển Hormuz.

Tư lệnh cao cấp của NATO hôm thứ Ba cho biết ông đang “suy nghĩ” về việc liên minh có thể hỗ trợ như thế nào ở eo biển Hormuz, nhưng chưa có kế hoạch chính thức nào được bắt đầu.

“Tôi có đang nghĩ đến điều đó không? Chắc chắn rồi. Nhưng hiện tại chưa có kế hoạch nào cho đến khi quyết định chính trị được đưa ra”, Tướng Alexus Grynkewich, Tư lệnh tối cao của NATO tại Âu Châu, nói với các nhà báo.

Tổng thống Trump đã chỉ trích mạnh mẽ các đồng minh Âu Châu của Washington trong NATO vì phản ứng của họ đối với cuộc chiến chống Iran của ông - dẫn đến việc tuyến đường thủy quan trọng này bị đóng cửa.

Các quốc gia Âu Châu, đứng đầu là Anh và Pháp, đang gấp rút xây dựng một kế hoạch khả thi về cách họ có thể giúp giữ cho eo biển thông thoáng nếu chiến tranh kết thúc.

Cho đến nay, liên minh NATO do Mỹ dẫn đầu vẫn tránh tìm cách can thiệp trực tiếp vào cuộc xung đột – bất chấp áp lực từ Tổng thống Trump.

Ông Grynkewich cho biết: “Mỗi quốc gia đang cân nhắc phản ứng của mình, và nhiều nước, bao gồm Bỉ, Pháp, Đức, Ý và Vương quốc Anh, đang điều tàu đến khu vực này”.

“Tất cả chúng ta đều đồng ý rằng việc bảo đảm tự do hàng hải trong vùng biển quốc tế là lợi ích chung của chúng ta.”

Các nhà ngoại giao Âu Châu tại NATO đã hạ thấp khả năng liên minh này đóng vai trò quan trọng ở eo biển Manche do những chia rẽ nội bộ. Tuy nhiên, họ cho rằng NATO có thể tham gia bằng một cách nào đó vào bất kỳ chiến dịch nào do Pháp hoặc Anh dẫn đầu nếu chúng được thực hiện.

[CBSNews: Top NATO military commander says he's “thinking” about alliance's role in Strait of Hormuz]

6. Tổng thống Trump nói ông Netanyahu sẽ “làm bất cứ điều gì tôi muốn” về vấn đề Iran sau cuộc điện đàm căng thẳng giữa hai người.

Tổng thống Donald Trump hôm thứ Tư khẳng định Thủ tướng Benjamin Netanyahu sẽ làm “bất cứ điều gì tôi muốn” liên quan đến một cuộc tấn công quân sự tiềm tàng vào Iran, trong một phát biểu được đưa ra một ngày sau khi hai người được tường trình đã có cuộc điện đàm căng thẳng về vấn đề này.

Tổng thống Trump được các phóng viên hỏi về cuộc điện đàm hôm thứ Ba với thủ tướng Israel. Ông trả lời: “Ông ấy là một người rất tốt, ông ấy sẽ làm bất cứ điều gì tôi muốn. Và ông ấy là một người tuyệt vời… Đừng quên ông ấy từng là thủ tướng thời chiến”.

Ông Netanyahu đã ca ngợi mối quan hệ thân thiết của mình với Tổng thống Trump, cho rằng chính mối quan hệ này đã dẫn đến hàng loạt quyết định có lợi cho Israel của tổng thống Mỹ. Nhưng điều đó cũng khiến ông Netanyahu phải đối mặt với những lời chỉ trích rằng ông không thể phản bác lại Tổng thống Trump vì đã quá mang ơn ông ấy.

Khi được tờ The Times of Israel hỏi vào tháng 3 liệu ông có tự mình quyết định khi nào chiến tranh với Iran kết thúc hay là ông Netanyahu cũng có tiếng nói, Tổng thống Trump tuyên bố đó sẽ là một quyết định “chung”, nhưng khi lệnh ngừng bắn được công bố vài tuần sau đó, Giêrusalem được tường trình đã bị bất ngờ.

Tổng thống Trump vẫn thận trọng không chỉ trích Netanyahu và thậm chí còn vận động Tổng thống Isaac Herzog ân xá cho ông trong phiên tòa xét xử tham nhũng đang diễn ra mà thủ tướng này đang phải đối mặt.

Ông Netanyahu được tường trình ủng hộ việc nối lại chiến tranh chống lại Iran, vì ông lập luận rằng các mục tiêu chiến tranh liên quan đến chương trình hạt nhân và hỏa tiễn của Tehran, cùng với sự hỗ trợ của nước này cho các lực lượng ủy nhiệm, vẫn chưa được đáp ứng. Thủ tướng cho biết ông sẽ chấp nhận việc giải quyết các vấn đề đó bằng con đường ngoại giao nhưng bày tỏ sự hoài nghi về việc liệu Tehran có sẵn sàng đàm phán một cách thiện chí hay không.

Theo Axios, trong cuộc điện đàm hôm thứ Ba, Tổng thống Trump đã cập nhật cho Netanyahu về những nỗ lực hòa giải mới của một số quốc gia Ả Rập và Hồi giáo nhằm đạt được thỏa thuận giữa Mỹ và Iran.

Đề xuất mới nổi lên – được tường trình do Qatar và Pakistan soạn thảo với sự tham gia của các nhà trung gian khu vực như Ả Rập Xê Út, Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập – sẽ chứng kiến Washington và Tehran ký một “thư cam kết” chính thức chấm dứt chiến tranh và mở ra 30 ngày đàm phán về các vấn đề bao gồm việc mở lại eo biển Hormuz và hạn chế chương trình hạt nhân của Iran, một nguồn tin của Mỹ tham gia cuộc điện đàm nói với Axios.

Hai nhà lãnh đạo đã bất đồng về hướng đi tiếp theo trong cuộc điện đàm, vì ông Netanyahu tỏ ra rất hoài nghi về khuôn khổ này, tin rằng Mỹ nên tiếp tục gây áp lực quân sự lên Iran để làm suy yếu chế độ này hơn nữa bằng cách phá hủy cơ sở hạ tầng trọng yếu của nước này, theo hai nguồn tin của Israel cho biết.

Nguồn tin của Mỹ cho biết ông Netanyahu “vô cùng tức giận sau cuộc điện đàm”, mặc dù các nguồn tin của Israel lưu ý rằng ông Netanyahu “luôn lo lắng” về diễn biến các cuộc đàm phán với Iran.

Văn phòng Thủ tướng và Tòa Bạch Ốc từ chối bình luận với Axios về bản báo cáo này.

[CBSNews: Trump says Netanyahu will ‘do whatever I want’ on Iran after pair said to hold tense call]

7. Đúng vậy, Tổng thống Trump có thể thực sự tấn công Cuba.

Chính quyền Trump đã lảng tránh câu hỏi liệu họ có tiến hành các cuộc tấn công quân sự chống lại Cuba hay không. Viện Nghiên Cứu Chiến Tranh Hoa Kỳ, gọi tắt là ISW, cho biết chính quyền Trump ngày càng sẵn sàng thực hiện bước đi đó.

Đó là một sự leo thang đáng kể so với vài tháng trước, khi các quan chức chủ yếu tập trung vào việc sử dụng áp lực kinh tế và ngoại giao để gây áp lực lên chế độ cộng sản ở Havana.

Một quan chức Mỹ và một người quen thuộc với các cuộc thảo luận của chính quyền về Cuba nói với ISW rằng Tổng thống Trump và các phụ tá của ông ngày càng thất vọng vì chiến dịch gây áp lực của Mỹ, bao gồm cả việc cắt nguồn cung nhiên liệu cho hòn đảo này, đã không khiến các nhà lãnh đạo Cuba đồng ý thực hiện các cải cách kinh tế và chính trị quan trọng. Vì vậy, họ đang xem xét phương án quân sự một cách nghiêm chỉnh hơn trước đây.

“Tình hình chắc chắn đã thay đổi. Ý tưởng ban đầu về Cuba là giới lãnh đạo yếu kém và sự kết hợp giữa việc tăng cường thực thi các lệnh trừng phạt, thực chất là phong tỏa dầu mỏ, và những chiến thắng quân sự rõ ràng của Mỹ ở Venezuela và Iran sẽ khiến người Cuba sợ hãi và buộc phải thỏa thuận. Giờ đây Iran đã đi chệch hướng, và người Cuba đang chứng tỏ mình cứng rắn hơn nhiều so với dự kiến ban đầu. Vì vậy, giờ đây hành động quân sự đang được xem xét theo cách mà trước đây chưa từng có.”

Tuần trước, tin tức lan truyền rằng Mỹ đang tiến tới việc truy tố cựu Tổng thống Cuba Raul Castro, người anh trai 94 tuổi của cố độc tài Cuba Fidel Castro. Điều này đã dẫn đến một số suy đoán rằng Mỹ có thể tiến hành một chiến dịch đột kích quân sự nhằm bắt giữ Castro, giống như cách họ đã làm với nhà lãnh đạo Venezuela Nicolas Maduro hồi tháng Giêng.

Nhưng ISW cho biết các nhà hoạch định quân sự của Mỹ đang cân nhắc nhiều lựa chọn khác nhau ngoài việc bắt giữ một hoặc hai cá nhân. Hành động quân sự có thể bao gồm từ một cuộc không kích duy nhất nhằm đe dọa chế độ để buộc họ nhượng bộ, cho đến một cuộc đổ bộ trên bộ nhằm lật đổ chế độ này.

Bộ Tư lệnh miền Nam Hoa Kỳ trong vài tuần qua đã “tổ chức một loạt các cuộc họp lập kế hoạch” - nói cách khác, đã bắt đầu soạn thảo các kế hoạch cho hành động quân sự tiềm tàng.

Hiện chưa có hành động nào sắp xảy ra. Ngũ Giác Đài có rất nhiều hỏa lực trong khu vực. Cuba, một quốc gia với 10 triệu dân, chỉ cách bờ biển Florida 90 dặm.

ISW lưu ý rằng một kịch bản cực kỳ khó xảy ra là việc sử dụng những người Cuba lưu vong trong bất kỳ nhiệm vụ nào. “Họ đã xác định rằng những người lưu vong không có vai trò gì ở đây ngoài việc cổ vũ và chỉ trích. Đây sẽ không phải là cuộc đổ bộ Vịnh Con Heo phiên bản 2.0”.

Tổng thống Trump đã nhiều lần tuyên bố rằng Cuba sẽ sớm “sụp đổ” và “chúng ta sẽ ở đó để giúp đỡ họ”. Tuy nhiên, ISW nói thêm: “Nhiệm vụ của Ngũ Giác Đài là chuẩn bị để tạo điều kiện tối đa cho tổng tư lệnh. Điều đó không có nghĩa là tổng thống đã đưa ra quyết định.”

Các quan chức chính quyền đang chuẩn bị nền tảng về quan hệ công chúng cho các động thái quân sự.

Tuần trước, Ngoại trưởng Marco Rubio đã ám chỉ điều gì đó đáng ngại trong một cuộc phỏng vấn với Fox News. “Chúng ta sẽ cho họ một cơ hội,” Rubio, người cũng giữ chức cố vấn an ninh quốc gia, nói. “Nhưng tôi không nghĩ điều đó sẽ xảy ra. Tôi không nghĩ chúng ta có thể thay đổi quỹ đạo của Cuba chừng nào những người này còn nắm quyền.”

Cuối tuần qua, Axios đưa tin Cuba đã mua hàng trăm máy bay điều khiển từ xa quân sự và đã thảo luận về cách sử dụng chúng trong trường hợp xung đột nổ ra giữa Washington và Havana. Nhiều nhà phân tích an ninh quốc gia cho rằng báo cáo đó là một thông tin rò rỉ nhằm mục đích tạo cớ cho một cuộc tấn công quân sự của Mỹ vào Cuba.

ISW nhấn mạnh rằng việc đoán trước những hành động thất thường của Tổng thống Trump luôn là điều không khôn ngoan, vì vậy có lẽ đừng vội kết luận ngay bây giờ.

Tổng thống Trump cũng phải cân nhắc đến khía cạnh chính trị khi tỷ lệ ủng hộ ông đang giảm mạnh do giá xăng tăng vọt vì chiến tranh với Iran. Quy mô của một chiến dịch ở Cuba, nếu có, có thể phụ thuộc vào việc ông cảm thấy những người ủng hộ MAGA của mình sẽ chấp nhận điều gì.

Nhưng không thể phủ nhận lập trường của chính quyền đối với Cuba ngày càng trở nên gay gắt, đặc biệt là trong vài tuần gần đây, và tôi được biết từ những người thân cận với chính quyền và trong chính quyền rằng những động thái của Mỹ, bao gồm cả việc rò rỉ thông tin có chủ đích cho giới truyền thông, là do sự bực bội thực sự đối với giới lãnh đạo Cuba.

Một quan chức Mỹ cho biết, các quan chức Cuba dường như không hoàn toàn hiểu được tình trạng kinh tế bất ổn của đất nước họ. Họ đáp trả áp lực từ Mỹ bằng cách đưa ra những ý tưởng như cho phép đầu tư nước ngoài vào khách sạn, trong khi vấn đề thực sự của họ là vấn đề cấu trúc, bao gồm cả hệ thống lưới điện xuống cấp.

Quan chức này cũng cho biết thêm, không phải lúc nào cũng rõ ràng ai thực sự nắm quyền ở Havana hoặc gia đình Castro còn nắm giữ bao nhiêu quyền lực.

“Hệ thống này quá cứng nhắc và dựa trên sự đồng thuận. Họ đang sống trong một thực tại khác, và họ hoàn toàn không quan tâm đến người dân Cuba”, quan chức Mỹ cho biết.

Một quan chức Mỹ cho biết, các quan chức Cuba đã yêu cầu Nga hỗ trợ thêm. Mạc Tư Khoa đã gửi một tàu chở nhiên liệu mà Mỹ cho phép cập bến vào cuối tháng 3, mang lại sự cứu trợ tạm thời.

Hôm thứ Hai, Tổng thống Cuba Miguel Díaz-Canel nói rằng hành động gây hấn quân sự của Mỹ đối với Cuba “sẽ gây ra một cuộc tắm máu với những hậu quả khôn lường”.

Ông ta dường như đang phản ứng trước hàng loạt hành động gần đây cho thấy sự thiếu kiên nhẫn của chính quyền Trump ngày càng rõ rệt.

[Newsweek: Yes, Trump Might Really Attack Cuba]

8. Lực lượng Mỹ đã phát hiện ít nhất 10 quả thủy lôi ở eo biển Hormuz, các quan chức cho biết.

Một đánh giá tình báo gần đây của Mỹ cho thấy lực lượng Mỹ đã phát hiện ít nhất 10 quả thủy lôi ở eo biển Hormuz, theo các quan chức Mỹ am hiểu vấn đề này, những người đã nói chuyện với CBS News với điều kiện giấu tên để thảo luận về các vấn đề an ninh quốc gia nhạy cảm.

Vào tháng 3, đài CBS News đưa tin rằng các quan chức Mỹ đã đánh giá có ít nhất một tá thủy lôi dưới nước ở eo biển Hormuz, theo các đánh giá tình báo của Mỹ vào thời điểm đó. Các quan chức này cho biết khi đó rằng các loại thủy lôi do Iran sử dụng ở eo biển là thủy lôi Maham 3 và Maham 7 do Iran sản xuất. Một quan chức khác của Mỹ cho biết con số này ít hơn một tá.

CBS News không thể xác định loại thủy lôi nào nằm trong đợt đánh giá mới nhất này. Đầu tháng này, quân đội Mỹ bắt đầu hướng các tàu thương mại đi theo tuyến đường ở eo biển Hormuz xa hơn Iran, khu vực mà Hải quân đã dành nhiều tuần để rà soát.

Mỹ cảnh báo rằng việc đi qua tuyến đường thông thường có thể “cực kỳ nguy hiểm” do Iran đã gài mìn trong eo biển. Ngũ Giác Đài tháng này đã công bố một hình ảnh cho thấy Iran đã gài thêm mìn ở eo biển Hormuz vào ngày 23 tháng 4.

[CBSNews: U.S. forces identified at least 10 mines in Strait of Hormuz, officials say]

9. Truyền thông nhà nước Iran cho biết nước này đang xem xét các đề xuất hòa bình mới nhất của Mỹ.

Iran cho biết họ đang xem xét các đề xuất mới nhất do Hoa Kỳ gửi đến nhằm chấm dứt chiến tranh, khi Tư lệnh quân đội Pakistan, Thống soái Asim Munir, đến Tehran vào hôm Thứ Năm, 21 Tháng Năm, theo giờ địa phương.

Phát ngôn nhân Bộ Ngoại giao Esmaeil Baqaei cho biết: “Chúng tôi đã nhận được quan điểm của phía Mỹ và hiện đang xem xét chúng.”

Ông Baqaei nói thêm rằng các cuộc trao đổi hiện tại do Pakistan làm trung gian giữa Mỹ và Iran dựa trên đề xuất khung 14 điểm ban đầu của Iran, trong đó kêu gọi “chấm dứt dứt điểm chiến tranh trên mọi mặt trận, bao gồm cả Li Băng”, thả các tài sản bị đóng băng của Iran và chấm dứt cái mà ông mô tả là “hành vi cướp biển” chống lại các tàu thương mại của Iran.

Ông Baqaei phát biểu trên truyền hình nhà nước rằng Tư lệnh quân đội Pakistan đã đến Tehran mang theo một thông điệp mới từ Mỹ.

Trong khi Iran vẫn chưa xem xét các đề nghị cụ thể, Tổng thống Trump hôm thứ Tư - trước khi lên chuyên cơ Air Force One để phát biểu tại lễ tốt nghiệp của Học viện Cảnh sát biển Hoa Kỳ ở Connecticut - nói rằng, “Chúng ta đang ở giai đoạn cuối cùng của cuộc chiến với Iran.”

“Chúng ta hãy chờ xem chuyện gì sẽ xảy ra,” ông nói. “Hoặc là chúng ta sẽ đạt được thỏa thuận, hoặc là chúng ta sẽ làm một số việc hơi khó chịu, nhưng hy vọng điều đó sẽ không xảy ra.”

Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hiệp Quốc, gọi tắt là FAO cảnh báo rằng việc phong tỏa eo biển Hormuz có thể “gây ra một cuộc khủng hoảng giá lương thực toàn cầu nghiêm trọng” trong những tháng tới.

Trước khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran, eo biển Hormuz chiếm một phần năm lượng vận chuyển dầu toàn cầu, việc Tehran đóng cửa eo biển đối với giao thông tàu chở dầu và hàng hóa gây ra khủng hoảng lớn về cả nhiên liệu lẫn lương thực.

Trước chiến tranh, một phần ba lượng phân bón của thế giới cũng đi qua eo biển này, và các quan chức đã cảnh báo rằng nông dân có thể phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt trong mùa vụ trồng trọt mùa hè.

[CBSNews: Iran looking over latest U.S. peace proposals, state media say]

10. Vụ đánh bom trường học ở Iran vẫn đang được điều tra, nhà lãnh đạo Bộ Tư lệnh Trung ương cho biết với các nhà lập pháp.

Thành viên Dân chủ cao cấp của Ủy ban Quân sự Hạ viện đã chất vấn lãnh đạo quân sự cao cấp nhất của Mỹ tại Trung Đông về vụ đánh bom trường học khiến hơn 165 người thiệt mạng khi chiến tranh bắt đầu.

Đô đốc Brad Cooper, nhà lãnh đạo Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ, cho biết vụ đánh bom vẫn đang được điều tra. Ông nói rằng vụ tấn công rất phức tạp, lưu ý rằng trường học nằm trên một địa điểm phóng hỏa tiễn do Lực lượng Vệ binh Cách mạng bán quân sự của Iran vận hành.

Ông Cooper cho biết ông cam kết minh bạch sau khi cuộc điều tra hoàn tất. Nhưng Dân biểu đảng Dân chủ Adam Smith của Washington nói, “Tôi không tin câu trả lời đó.”

Ông Smith cho biết ông tôn trọng ông Cooper, nhưng cáo buộc Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth đã thể hiện sự “coi thường trắng trợn” việc bảo vệ tính mạng dân thường.

[CBSNews: Iran school bombing still under investigation, head of Central Command tells lawmakers]

11. Số ca tử vong do Ebola tăng 30% khi Berlin chuẩn bị đón bệnh nhân.

Số người nghi tử vong do virus Ebola, loại virus đang lây lan nhanh chóng ở Trung Phi, đã tăng 30% chỉ trong một ngày, khi các chuyên gia y tế đang gấp rút ngăn chặn đại dịch chết người này.

Phát biểu từ Geneva, Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới Tedros Adhanom Ghebreyesus cho biết hiện có hơn 500 trường hợp nghi nhiễm và 130 ca tử vong - tăng từ 100 ca vào ngày hôm trước. Phần lớn các trường hợp này tập trung ở Cộng hòa Dân chủ Congo, và một số ít ở Uganda.

Bộ Y tế Đức hôm thứ Ba xác nhận, theo yêu cầu từ phía chính quyền Mỹ, một bác sĩ người Mỹ cũng nhiễm virus sẽ được di tản đến bệnh viện Charité ở Berlin.

Bộ Y tế cho biết bệnh viện đang chuẩn bị tiếp nhận bệnh nhân vào “khu cách ly đặc biệt”. Bộ này không xác nhận thời điểm bệnh nhân sẽ đến.

Cho đến nay, chỉ có 30 trường hợp được xác nhận mắc Ebola trong đợt bùng phát ở Cộng hòa Dân chủ Congo, do virus Bundibugyo gây ra, một chủng virus hiện chưa có vắc-xin hoặc phương pháp điều trị.

Ông Tedros cho biết ông đặc biệt lo ngại vì số ca mắc bệnh cao, kể cả ở các khu vực đô thị như thủ đô Kampala của Uganda và thành phố Goma ở phía tây Congo.

Ông cho biết thêm, hiện có hơn 100.000 người phải di dời trong khu vực, điều này khiến đợt bùng phát dịch bệnh này trở nên đặc biệt phức tạp.

Đại diện của WHO tại Cộng hòa Dân chủ Congo, bà Anne Ancia, cho biết với các phóng viên hôm thứ Ba rằng các trường hợp nhiễm bệnh ban đầu được phát hiện ở tỉnh Ituri, phía đông bắc và giáp với Uganda. Nhưng hiện nay các trường hợp đã lan đến Bắc Kivu, tỉnh phía nam Ituri, giáp với Rwanda. Uganda cũng đã xác nhận hai trường hợp nhập khẩu.

Hoa Kỳ đã đóng cửa biên giới trong 30 ngày đối với tất cả công dân không phải người Mỹ đã đi qua khu vực này trong 21 ngày qua. Điều này trái ngược với hướng dẫn y tế quốc tế của WHO. Hoa Kỳ không ký vào hướng dẫn sửa đổi năm 2024, có hiệu lực từ năm ngoái, tuy nhiên nước này vẫn là một bên ký kết các quy định năm 2005, trong đó cũng khuyến cáo không nên áp đặt lệnh cấm đi lại trên quy mô lớn.

Các biện pháp loại trừ người nước ngoài một cách cụ thể là không hiệu quả, bà Jeanne Marrazzo, nhà lãnh đạo Hiệp hội Bệnh truyền nhiễm Hoa Kỳ, cho biết. “Bệnh tật không có hộ chiếu”, bà nói trong một tuyên bố.

“ Cách nhanh nhất để bảo vệ tất cả các quốc gia trên thế giới là tích cực hỗ trợ kiểm soát dịch bệnh ngay tại nguồn gốc”, ông Jean Kaseya, nhà lãnh đạo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Phi Châu, cho biết hôm thứ Ba.

“An ninh y tế toàn cầu không thể chỉ đạt được thông qua biên giới. Nó đạt được thông qua sự hợp tác, lòng tin, khoa học và đầu tư nhanh chóng vào năng lực chuẩn bị và ứng phó”, ông nói thêm.

Trong khi đó, bác sĩ người Mỹ Peter Stafford, người được chuyển đến Đức, làm việc cho tổ chức truyền giáo Serge của Mỹ và điều trị cho các bệnh nhân Ebola tại Bệnh viện Nyankunde, Ituri.

Stafford là một trong ba bác sĩ điều trị bệnh nhân trong khu vực khi dịch bệnh bùng phát. Hai bác sĩ còn lại — vợ ông, Rebekah Stafford, và Patrick LaRochelle — hiện vẫn chưa có bất kỳ triệu chứng nào, theo Serge.

Bộ Ngoại giao Mỹ hôm thứ Hai cho biết họ đang phối hợp “một phản ứng toàn diện” đối với dịch bệnh Ebola, “làm việc chặt chẽ với [Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ] và quân đội Mỹ về khả năng hồi hương những người Mỹ bị ảnh hưởng, dựa trên đánh giá về mức độ phơi nhiễm và nhu cầu sức khỏe.”

Bộ này cũng đang cung cấp 13 triệu đô la để tài trợ cho các nỗ lực ứng phó khẩn cấp tại Congo và Uganda, đồng thời cho biết thêm rằng dự kiến sẽ có thêm kinh phí được cấp.

Trong năm qua, Mỹ đã cắt giảm đáng kể viện trợ nước ngoài. Tổ chức Oxfam cho biết hôm thứ Hai rằng việc cắt giảm viện trợ lớn đã góp phần làm đình trệ phản ứng đối với dịch bệnh thông qua việc làm suy yếu hệ thống giám sát dịch bệnh.

Tổ chức Cứu trợ Quốc tế (International Rescue Committee) cho biết hôm thứ Ba rằng hệ thống y tế yếu kém và tình trạng nghèo đói cùng cực trầm trọng hơn do việc cắt giảm ngân sách đã khiến Ebola lây lan “xa hơn và nhanh hơn trước khi bất kỳ ai nhận ra điều gì đang xảy ra”.

Chiều thứ Ba, WHO đã triệu tập ủy ban khẩn cấp để vạch ra các biện pháp ứng phó trong nước và quốc tế.

[Politico: Ebola deaths surge 30 percent as Berlin prepares for patient]